Chương 1

Tôi là họa sĩ, và trong ngăn kéo luôn có một tập tranh chưa từng cho ai xem: hơn bốn mươi bản phác thảo về cùng một người đàn ông.

Hôm nay chồng tôi, kiến trúc sư Giang Tụng, tình cờ lục thấy.

Anh trải tranh khắp giường, ngón tay chạm lên từng nét vẽ: bờ vai, bàn tay, cổ áo, đường quai hàm.

"Vẽ chi tiết như vậy, chắc nhìn rất kỹ."

Tôi đỏ mặt: "Chỉ là người mẫu tưởng tượng thôi."

Anh bật cười, giọng khàn khàn đầy nguy hiểm:

"Tưởng tượng mà vẽ được nốt ruồi dưới xương quai xanh của anh? Em nhìn thấy ở đâu?"

Anh kéo áo sơ mi xuống, để lộ đúng chỗ đó, cúi xuống thì thầm:

"Đêm nay vẽ lại bản thật đi. Anh làm mẫu."

01

Tôi là họa sĩ, và trong ngăn kéo luôn có một tập tranh chưa từng cho ai xem: hơn bốn mươi bản phác thảo về cùng một người đàn ông.

Ngăn kéo ấy nằm dưới cùng của chiếc bàn vẽ trong phòng làm việc, phủ một lớp giấy kraft, khóa bằng ổ khóa nhỏ mà chìa tôi giấu trong hộp bút chì màu. Sáu năm nay, tôi chưa một lần mở nó khi có người ở nhà. Tôi, Tiêu Nghi, hai mươi bảy tuổi, dưới bút danh Mặc Nhiên đã vẽ hơn trăm bìa sách, mười mấy bộ tranh minh họa và một chuỗi tranh sơn dầu sắp ra mắt công chúng. Tôi có thể đứng trước hàng trăm khách quen mà nói không run. Nhưng nếu ai đó hỏi tôi trong ngăn kéo có gì, tôi sẽ đỏ mặt đến tận chân tóc.

Hôm nay chồng tôi, kiến trúc sư Giang Tụng, tình cờ lục thấy.

Là lỗi của tôi. Sáng nay tôi vội đi gặp khách hàng, bỏ quên chìa khóa trên bàn, ổ khóa lại chưa kịp gài. Anh về nhà lúc ba giờ chiều, chỉ định tìm cây thước kẹp trong phòng vẽ của tôi, thế là kéo nhầm ngăn.

Khi tôi về đến nhà lúc sáu giờ, cửa phòng ngủ mở hé, đèn bật sáng.

Trên giường, từng tờ tranh được trải ra ngay ngắn, từ đầu giường đến cuối giường, như một triển lãm cá nhân. Bốn mươi ba tờ. Bờ vai. Bàn tay cầm bản vẽ. Cổ áo bị gió thổi bay. Đường quai hàm khi người ấy nghiêng đầu nhìn lên giàn giáo. Nét bút chì, nét than, vài bản phủ màu nước loang lổ vì ngày xưa tôi vẽ vội trong mưa.

Giang Tụng ngồi ở mép giường, tay áo sơ mi xắn đến khuỷu, đầu hơi cúi. Anh ba mươi mốt tuổi, người ta hay nói anh có khuôn mặt của một thiết kế hoàn hảo: sống mũi thẳng, môi mỏng, đường quai hàm sắc như được kẻ bằng thước dài. Giờ phút này, ngón tay anh đang chạm lên một bản phác thảo, di từng chút theo nét vẽ.

Tôi đứng chếc lặng ngoài cửa, chiếc túi xách tuột khỏi vai.

"Em về rồi à." Anh không ngẩng lên. "Lại đây."

Chân tôi không nhấc nổi. Anh cầm một tờ tranh lên, giơ về phía đèn.

"Bờ vai." Giọng anh trầm chậm. "Bàn tay. Cổ áo. Đường quai hàm." Anh lật sang tờ khác. "Vẽ chi tiết như vậy, chắc nhìn rất kỹ."

Tôi cảm thấy máu dồn hết lên mặt. "Chỉ là người mẫu tưởng tượng thôi."

Anh bật cười.

Tiếng cười ấy rất khẽ, khàn khàn, vang lên ở cuối cổ họng, mang theo một thứ nguy hiểm mà tôi chưa từng nghe trong suốt một năm kết hôn. Anh đặt tờ tranh xuống, đứng dậy, bước từng bước chậm rãi về phía tôi.

"Tưởng tượng mà vẽ được nốt ruồi dưới xương quai xanh của anh?"

Tôi nghẹn thở.

Anh nâng một tờ tranh lên, bản số hai mươi bảy, bản duy nhất tôi vẽ cận cảnh phần cổ và ngực, góc áo bị mồ hôi ướt dính vào da. Ở đó, ngay dưới xương quai xanh bên trái, một chấm nhỏ đen được tôi chấm bằng đầu bút nhọn nhất.

"Em nhìn thấy ở đâu?"

Tôi mở miệng. Không có chữ nào bật ra.

Anh đưa tay lên cổ áo, kéo cúc áo sơ mi, hạ vạt xuống một chút, để lộ đúng chỗ đó. Ngay dưới xương quai xanh trái, nốt ruồi nhỏ, y như nét chấm của tôi sáu năm trước, không lệch một ly.

Anh cúi xuống, hơi thở ấm phả lên tai tôi, giọng nhỏ đến mức chỉ hai người nghe được:

"Đêm nay vẽ lại bản thật đi. Anh làm mẫu."

02

Tôi đã không thể ngủ ngon cả đêm hôm ấy, vì những lý do mà một người họa sĩ đứng đắn không nên nói ra.

Mười giờ tối, anh kéo chiếc ghế gỗ ra giữa phòng vẽ, bật đèn bàn, ngồi xuống với dáng thẳng và hai tay đặt lên đầu gối như đang chờ hội đồng chấm điểm. Chiếc sơ mi trắng mở hai cúc đầu. Tôi cầm than chì, đối diện anh, tay run đến mức không giữ nổi nét đầu tiên.

"Em có thể bắt đầu bất cứ lúc nào."

"Anh đừng nhìn em."

"Người mẫu không được nhìn họa sĩ à?"

"Không. Người mẫu nhìn vào một điểm cố định."

"Anh chọn điểm cố định là em."

Tôi cúi đầu, cố tập trung vào bản vẽ. Sáu năm tôi vẽ người đàn ông này từ trí nhớ, từ những mảnh vụn đã tồn tại mãi trong đầu. Chưa lần nào tôi vẽ khi anh ngồi thật trước mặt, hơi thở có thật, mắt có thật, ánh nhìn nóng đến mức giấy tôi suýt cháy.

Mười phút đầu, tôi vẽ được nửa khuôn mặt.

Mười phút sau, anh khẽ nghiêng đầu, nốt ruồi dưới xương quai xanh phản chiếu ánh đèn, và cây than chì rơi khỏi tay tôi.

"Nghỉ giải lao." Anh đứng dậy. Anh bước đến, nhặt cây than chì lên, đặt lại vào lòng bàn tay tôi, ngón tay giữ tay tôi rất lâu. "Anh nhịn một năm rồi, Tiêu Nghi."

"Anh nhịn cái gì?"

"Nhịn không hỏi em có thích anh không."

Tim tôi dừng lại một nhịp.

"Bây giờ anh có đáp án." Anh mỉm cười. "Bốn mươi ba tờ."

Bản vẽ đêm đó dừng lại ở khuôn mặt chưa hoàn thành. Phần còn lại của đêm, tờ giấy lặng lẽ nằm trên giá, không ai nhìn đến nữa.

Sáng hôm sau, tôi tỉnh dậy trong vòng tay anh, ánh nắng chiếu qua rèm mỏng. Anh đã tỉnh từ trước, đang nhìn tôi, tay chống đầu.

"Tối nay anh đi công tác về trễ." Anh vuốt tóc tôi. "Em có việc gì quan trọng không?"

"Có. Em gặp ông Từ."

"Ông Từ nào?"

"Từ Cảnh Hiên, chủ phòng tranh Thiên Mạc." Tôi ngồi dậy, kéo chăn. "Tuần sau là khai mạc triển lãm của em. Em chưa nói với anh. Em đang... dùng bút danh khác."

"Bút danh gì?"

"Mặc Nhiên."

Anh nhíu mày một giây rồi nhướng mắt, như đang lục tìm thứ gì trong trí nhớ. "Người Trong Mưa? Tranh sơn dầu mười hai bức, mấy tháng nay báo mỹ thuật nhắc suốt? Họa sĩ ẩn danh?"

"Anh biết?"

"Hạo mang tạp chí đến văn phòng." Anh bật cười, một tiếng cười thật bất ngờ. "Anh đã đứng trước ảnh bức số bảy mười phút. Một bóng người quay lưng trong mưa. Anh nghĩ: sao nó giống anh đến thế."

Mặt tôi nóng hơn cả hôm qua.

"Anh còn nói với Hạo, họa sĩ này chắc chắn đang yêu thầm ai đó," anh tiếp, giọng bình thản như đọc báo cáo. "Không ngờ là yêu thầm chồng mình."

"Giang Tụng!"

"Anh đi làm đây." Anh hôn lên trán tôi. "Tối về nói tiếp."

03

Phòng tranh Thiên Mạc nằm trong một tòa nhà cổ kiểu Pháp ở khu phố cũ, sàn gỗ cũ, trần cao, ánh đèn vàng tinh tế. Từ Cảnh Hiên, bốn mươi lăm tuổi, đứng ở sảnh đón tôi, vest xám bạc, mái tóc chải gọn, nụ cười của người từng bán tranh cho cả nửa giới giàu có trong thành phố.

"Mặc Nhiên." Ông ta gọi bút danh của tôi bằng giọng ngọt như kẹo. "Hôm nay tôi có tin vui."

Phòng giám đốc nằm ở cuối hành lang. Ông ta mời tôi ngồi, rót trà, đặt xuống bàn một tập hợp đồng dày.

"Triển lãm của cô, trước khi khai mạc đã bán hết bốn bức. Giá chưa từng có đối với một họa sĩ ẩn danh." Ông ta mỉm cười. "Nhưng đó chỉ là khởi đầu. Hợp đồng này, độc quyền năm năm. Tôi lo toàn bộ truyền thông, thị trường, đấu giá. Phần chia của cô là ba mươi phần trăm."

Tôi liếc xuống bản hợp đồng, cầm bút chì lên, ngay lập tức đặt xuống.

"Ba mươi phần trăm?"

"Hào phóng rồi."

"Ông Từ, ba tháng trước ông nói bảy mươi phần trăm là của tôi."

"Lúc đó cô chưa nổi tiếng." Ông ta nhún vai. "Mặc Nhiên, tôi nói thẳng. Nghệ thuật là thương mại. Một họa sĩ không có người đỡ đầu, tranh đẹp mấy cũng chỉ nằm trong kho."

"Tôi không ký." Tôi đẩy hợp đồng lại. "Tôi chỉ ký hợp đồng triển lãm một lần, như đã thỏa thuận. Triển lãm xong, tôi muốn tự quyết định."

Nụ cười của Từ Cảnh Hiên không đổi, nhưng đôi mắt phía sau gọng kính nheo lại.

"Cô nghĩ kỹ chưa?"

"Rất kỹ."

Ông ta im lặng vài giây. Rồi ông ta mở ngăn kéo, rút ra một tập hồ sơ da, chậm rãi đặt trước mặt tôi.

"Vậy thì tôi cho cô xem một thứ."

Tôi mở hồ sơ.

Bên trong là hàng chục tờ phác thảo, giấy ngả vàng, mép hơi quăn như đã qua nhiều năm tháng. Bút than. Nét ký họa vội. Một bóng đàn ông đứng trong mưa, quay lưng, vai hơi nghiêng, tay giữ mũ bảo hộ. Mưa rơi chéo, những vệt chì dài như tơ.

Tôi nhìn bản đầu tiên, tim đập thình thịch.

Rồi bản thứ hai. Thứ ba. Thứ tư.

Đó là những dáng người tôi từng vẽ. Dáng đứng, đường vai, độ nghiêng của mũ. Tất cả đều là bố cục của chuỗi Người Trong Mưa mà tôi dành hai năm hoàn thiện. Nhưng chúng không phải của tôi. Chúng còn cũ hơn nhiều: giấy đã ố, nét than mờ như đã trải qua bao nhiêu năm. Ở góc mỗi tờ, một chữ ký bằng mực đen: Lâm Cảnh Sơ.

"Lâm Cảnh Sơ," Từ Cảnh Hiên thong thả nói, "một họa sĩ tôi từng đại diện, mất cách đây tám năm. Di cảo của ông ấy được gia đình giao cho tôi giữ." Ông ta ngả người ra ghế. "Tôi mới kiểm kê kho tuần trước, tìm thấy những bản này. Dò lại ngày tháng, chúng được vẽ chín năm trước."

Tôi ngẩng lên, cổ họng khô khốc. "Chín năm trước tôi chưa vẽ bất cứ thứ gì như thế này."

"Tôi biết." Ông ta mỉm cười. "Nhưng thiên hạ không biết."

"Ông đang nói..."

"Tôi chỉ đang tính toán." Giọng ông ta mềm mại, từng chữ như lụa trượt lên da. "Nếu tôi công bố di cảo của Lâm Cảnh Sơ trước ngày khai mạc, cô sẽ trở thành người đạo tranh của một họa sĩ đã chếc. Còn nếu cô ký hợp đồng, tôi sẽ nhận ra đây là cảm hứng chung, một sự trùng hợp thú vị, được mua bán hợp pháp."

Tôi nhìn bản phác thảo trước mặt, tay run lên. Một nét vẽ dưới cùng, dáng bàn tay giữ mũ bảo hộ, tôi nhận ra mình đã vẽ bàn tay ấy với ngón cái gập vào một góc đặc biệt, vì sáu năm trước người đàn ông đó cầm mũ như thế.

Bản của Lâm Cảnh Sơ cũng gập đúng góc ấy.

Không thể nào có sự trùng hợp như vậy. Có người đã sao chép từng nét của tôi.

"Tôi cho cô ba ngày để suy nghĩ." Từ Cảnh Hiên đứng dậy, chỉnh lại vạt áo. "Mặc Nhiên, chúng ta hợp tác thì cùng có lợi. Nhưng nếu cô muốn trở thành kẻ trộm... tôi cũng không ngại."

Tôi bước ra khỏi phòng tranh, bước qua sảnh, qua cánh cổng gỗ nặng nề. Ngoài trời bắt đầu có mưa nhỏ, những giọt đầu mùa rơi lên mặt tôi.

Tôi nhớ mình từng nghĩ chỉ cần vẽ đủ chân thật, tranh sẽ tự bảo vệ chủ của nó. Bây giờ tôi mới biết ngoài kia có những người biết cách biến sự chân thật thành vũ khí.

Tôi đứng dưới mưa rất lâu mà không nhận ra mình không che dù.