Chương 1: Bình minh trên đảo Maui

Ba giờ mười bốn phút sáng.

Chiếc vali cỡ 28 inch màu xanh bạc hà xước xát chi chít, “xoảng” một tiếng đáp xuống băng chuyền hành lý, xoay hơn nửa vòng rồi mới chịu trôi tới trước mặt Hứa Nhan.

Mắt khóa chặt mục tiêu, người nghiêng đi, tay nhấc lên đúng nhịp, toàn bộ chuỗi động tác cô làm một mạch trơn tru. Trải qua bao năm tháng “du ngoạn” khắp nơi, Hứa Nhan đã sớm luyện thành tuyệt kỹ cân hành lý bằng một tay, lần nào xếp đồ cũng vừa vặn hai mươi hai phẩy bảy ký. Cô chừa lại không phẩy ba ký làm sai số, nhất quyết không cho hãng hàng không có cơ hội moi tiền.

Xung quanh đèn đuốc sáng trưng, cộng thêm hiệu ứng của cú lệch múi giờ khiến cảm giác về thời gian cứ lẫn lộn. Từng đợt gió nóng cuộn trào, không khí dính nhớp nháp, hòa lẫn trong đó là mùi ngai ngái của biển cả.

Chênh nhau đúng mười tám tiếng đồng hồ, giờ này trong nước vừa đúng lúc tan làm. Các đồng nghiệp bắt đầu ném tiến độ chụp quay của ngày hôm nay vào nhóm chat, nhân tiện khoe luôn bữa tối.

Nào là hoành thánh chan súp dầu ớt đỏ au sôi sùng sục, nào là miến huyết vịt hầm nước dùng trong veo ngọt lịm, nào là phở xào thịt bò bưng ra còn nóng hổi hổi. Món nào trông cũng bắt mắt vô cùng, vừa rẻ vừa nhanh gọn, toàn là những lựa chọn lót dạ hàng đầu của dân công sở mỗi mùa công tác hay tăng ca.

Hứa Nhan đẩy vali sải bước ra ngoài, điệu bộ rành rẽ quen thuộc, ngón cái bấm gửi hai tấm ảnh suất cơm trên máy bay nhòe tới mức chẳng rõ thành phần, kèm đúng ba chữ ngắn gọn: [Hạ cánh rồi!]

Lận Táp gửi tin nhắn thoại hỏi ngay: “Hứa Triều, mình em liệu có kham nổi không? Hay chị rót thêm ít ngân sách thuê thợ quay bản xứ cho em nhé?”

Nghe giả tạo gì đâu. Hứa Nhan kề điện thoại sát miệng, trêu bằng giọng lên bổng xuống trầm: “Chị ơi! Giữ lại ít tiền đi. Siết kinh phí nữa là em chỉ còn nước bơi về nước thôi!”

Thợ quay phim Đại Ngưu lập tức ngoi lên đáp lời: “Đạo diễn Triều nhà ta cừ lắm. Lần trước quay núi lửa, cô ấy cuốc bộ hai cây số vác cả đống thiết bị mà chẳng thèm thở dốc. Nhưng người mới sao bì được người cũ, chị Táp mua thêm tấm vé máy bay, phái em qua hỗ trợ Triều Triều đi.” Thốt xong câu cuối, rõ ràng anh chàng đã hớ miệng, bèn vội vàng chữa lời: “Đạo diễn Triều, là đạo diễn Triều.”

Lận Táp trêu ngay: “Chị đã bảo mà, tự dưng gọi thân mật thế. Người ta có thầy Du rồi, cậu đừng có gọi lung tung.”

Đại Ngưu gửi một loạt nhãn dán mặt cười ngượng ngùng. Hứa Nhan bật cười khẽ rồi lái về chuyện chính: “Tổ chức bên người ta nề nếp nghiêm lắm, em phải khản cổ bỏng họng mới xin được cơ hội này, trống giong cờ mở lên ngược lại càng không hay. Hơn nữa chuyến này em xài thiết bị cầm tay gọn nhẹ, chắc chắn sẽ chẳng có vấn đề gì! Thôi nhé, chúc các vị ngủ ngon.”

Vừa thoát khỏi khung chat, ánh mắt cô bất giác đậu lại ở dòng tin nhắn chuyển từ giọng nói thành văn bản kia. Triều Triều, đã rất lâu rồi chẳng còn ai gọi cô như thế, nghe thân thì thân thật mà cứ râm ran khó chịu.

Thang cuốn đang trong đợt bảo trì ban đêm, cửa thang khách kêu cọt kẹt mở ra rồi lại chầm chậm khép vào. Đèn điện chớp nháy liên tục, tạo ra bầu không khí hệt đoạn mở đầu của một bộ phim kinh dị. May thay, sau khi vách thang khua cành cạch từng nhịp, cô vẫn đặt chân lên tới tầng bốn an toàn.

Hứa Nhan ra quầy tự mình làm thủ tục lấy xe thuê. Cô mới chạm chữ cái đầu, app dẫn đường đã tự đoán trúng điểm đến.

Suốt hơn nửa năm qua, Hứa Nhan theo chân một tổ chức phi lợi nhuận quốc tế danh tiếng, rong ruổi qua mấy hòn đảo thuộc Hawaii để ghi hình tư liệu về giữ gìn sinh vật biển và dọn dẹp rác thải. Giờ đây dự án đã gần tới hồi kết, các thành viên khác trong đội lần lượt về nước, mình cô ở nán chuyến này chủ yếu để dự và ghi hình hoạt động bảo tồn rùa biển, xem như chốt một cái kết viên mãn.

Suốt những ngày sống trên đảo, ngày nào Hứa Nhan cũng chín giờ tối đi ngủ, ba giờ rưỡi sáng thức dậy. Rời giường xong, cô sẽ họp trực tuyến với đồng nghiệp trong nước để bàn việc chừng nửa tiếng đồng hồ, rồi lái xe một mình lên phía bắc đón gió biển. Cô đặc biệt mê một điểm ngắm cảnh nọ, lặng lẽ ngồi trong xe đếm ngược đợi ánh ban mai rải xuống, tận hưởng mấy giờ ngắn ngủi vạn vật chìm trong tĩnh lặng.

Người trong nhóm thường trầm trồ cô thuộc dạng tràn trề năng lượng, ngoài giờ làm vẫn ham dậy sớm đi lướt sóng, cuốc bộ đường dài ngắm bình minh. Thực chất hồi nhỏ cô từng là chúa ngủ nướng khét tiếng, mỗi ngày phải ngủ ít nhất mười hai tiếng đồng hồ mới hồi lại sức. Về sau, giờ ngủ cứ teo dần theo từng năm, não bộ quanh năm cứ hưng phấn khó bề ngưng nghỉ.

Lận Táp bất thình lình nhắn riêng: [Em theo nghề mấy năm rồi nhỉ? Bốn năm à?]

Ngỡ rằng mình nhớ sai, Hứa Nhan bẻ ngón tay đếm lại: [Năm năm ba tháng. Có gì thế chị?]

Lận Táp: [À, phải rồi. Coi trí nhớ chị này. Chị dở tay chút đã, lát nữa nhắn lại cho em sau nhé.]

Hứa Nhan vừa chỉnh gương chiếu hậu vừa chậm rãi ngẫm nghĩ: té ra đã năm năm ba tháng rồi cơ đấy. Quãng ấy chẳng hề ngắn, đủ để cô từ một nhân viên khảo sát lên thành đạo diễn hiện trường, đi gần nửa vòng Trái Đất, đứng ngoài nhìn ngắm thế giới bao la.

Nguyên nhân thuở đầu mon men vào nghề này nông choẹt lắm: tốt nghiệp về nước kiếm không ra việc, cô đành ngoan ngoãn nghe theo sự xếp đặt của nhà.

Studio Ánh Húc vốn trực thuộc đài truyền hình tỉnh, mấy năm trước tái cơ cấu tổ chức, hiện tại ngoài chế tác các chương trình đài đã duyệt, bọn họ còn bắt tay sáng tạo nhiều hơn với các nền tảng lớn.

Series phim tài liệu “Đầu Lưỡi” nổi đình nổi đám đã mở ra kỷ nguyên mới cho dòng phim tài liệu trong nước. Ánh Húc cũng chính vào dịp ấy lột xác thành công. Tính đến nay, họ đã cho ra vô số tác phẩm nhà nhà đều biết mặt, nội dung ôm cả mảng nhân văn, tự nhiên lẫn tiểu sử nhân vật, dựng thành công sức ảnh hưởng sâu rộng trong giới.

Hứa Nhan may đúng đợt nghề này lên hương: cơ hội dồi dào, khâu chọn đề tài nới tay, vì vậy cô rất nhanh đã tìm được làn chạy hợp ý và dễ thở cho mình.

Có điều giỏi giang chưa chắc đã đam mê, tận tụy chưa chắc đã nhiệt huyết. May sao Hứa Nhan xưa nay vốn là người nhạt nhẽo chẳng màng sự đời, chẳng sao cuồng nhiệt nổi với bất cứ chuyện gì, hơn nữa cô lại tỏ ruột mình: cái thích của cô thực ra nào ai quan tâm, cứ làm ra thành tích là được.

Thế nên giờ mà ai hỏi lại chí hướng ban đầu khi vào nghề, cô chắc chắn sẽ dâng lên một câu trả lời mẫu mực của ngành: ghi lại sự chân thực.

Song những khung hình bày ra qua ống kính rốt cuộc là “chân thực nguyên bản”, hay chỉ là “chân thực pha chế” sau bàn tay cắt ghép của đạo diễn?

Mệnh đề này thâm sâu quá đỗi, có mổ xẻ mấy cũng chẳng ra gốc rễ. Thế là từ khoảnh khắc cầm trịch, Hứa Nhan tự vạch ngay hai nguyên tắc quay chụp: không dối trá, không lên lớp.

Làm được hay chưa? Cô không nhịn được tự hỏi lòng rồi cười khổ lắc đầu: khó lắm.

Kính xe từ từ hạ xuống, mùi da thuộc bên trong xe cũng bay bớt đi ít nhiều.

Suốt dọc đường chạy lên phía bắc, tầng mây dần loãng ra, lờ mờ tỏa ánh cam sẫm. Sắc độ từ nhạt chuyển sang đậm, lớp nào ra lớp nấy rõ rệt, hệt như có người cầm cọ cứ quệt thêm không ngừng.

Đến một khắc nào đó, cả đám mây đột ngột rực cháy, nhuộm đỏ một góc nhỏ của bầu trời. Hứa Nhan vô thức nhấn ga, bình minh sắp lên rồi.

Bzz bzz bzz.

Hứa Nhan liếc nhìn tên người gọi đến, bèn dùng giọng ngọt ngào cất tiếng: “Mẹ ơi, mẹ vẫn chưa ngủ ạ?”

“Mẹ chờ tin nhắn của con, không thì sao ngủ yên cho được.”

Hứa Nhan khổ sở đưa tay vỗ trán: “Con quên bẵng đi mất, ban nãy cứ mải đối phó với mấy đồng nghiệp.”

Hứa Văn Duyệt đã nghe quen kiểu lấp liếm này từ lâu: “Đi chuyến này bao lâu? Nửa tháng không?”

“Chừng ấy ạ. Chuyến này mỗi mình con làm, dễ bề kiểm soát hơn. Bám quay từ đầu chí cuối độ sáu bảy ngày, con chừa dư mấy hôm quay chêm.” Hứa Nhan tuôn một hơi báo xong lịch trình rồi tinh nghịch hỏi: “Có phải mẹ nhớ con rồi không?”

Mẹ cô chẳng màng mấy chi tiết đó, bà đánh thẳng vào trọng tâm: “Tính đến giờ, năm nay con mới ở nhà đúng tám ngày, lần nào cũng chạy tít mù xa lắc. Mẹ thấy con chỉ muốn bay thẳng lên mặt trăng quay phim ấy chứ.”

“Mẹ, năm ngoái con toàn quanh quẩn ở trong nước đấy mà.”

“Công việc này vẫn bất ổn, hôm nào mẹ dặn bố con xem sao.”

“Hay con nghỉ việc về ăn bám bố mẹ cho xong nhé?”

“Thế cũng dở, đàn bà rốt cuộc vẫn cần sự nghiệp mới nở mày nở mặt chứ.”

Hai mẹ con cứ câu được câu chăng mà trò chuyện. Một người thì quan tâm vẫn pha những lời càm ràm trách móc, còn người kia thì cố tỏ ra ngoan ngoãn lấy lòng để lảng chuyện. Với Hứa Nhan, cuộc tỉ tê đều đặn mỗi ngày như vắt chanh của hai mẹ con vừa giúp cô xả áp lực nhưng cũng thật sự rất khó nhằn. Hiếm hoi lắm mới có lúc khỏi tốn nhiều nếp nhăn não để giao tiếp với người khác, vậy mà cô lại phải để tâm đến tính cẩn trọng lo xa của mẹ, khéo né những bãi mìn và chỉ lựa tin vui để báo.

“Tiểu Du không đi đón con à?” Hứa Văn Duyệt đang nói thì bỗng nhận ra có điểm bất thường. Đêm hôm khuya khoắt, con gái bà vượt đại dương xa xôi, sao còn phải lái xe một mình? Bạn trai đi đâu mất rồi?

Hứa Nhan buột miệng đáp: “Anh ấy đi khơi rồi, vẫn chưa thấy về ạ.”

Nghe vậy, mẹ Hứa càng thở dài thườn thượt: “Yêu đương kiểu này của con, trong lòng mẹ thật sự thấy chẳng dễ chịu chút nào.”

“Sao thế ạ?”

“Mai mốt Tiểu Du có chịu về nước phát triển sự nghiệp không? Yêu xa là không ổn đâu nhé. Thằng bé đó coi ảnh thì trông cũng tạm được, bao giờ con dắt về nhà cho bố mẹ gặp mặt đây. Mấy hôm trước bố con còn bảo nghe chừng thiếu tin cậy lắm, đang tính lo giới thiệu đối tượng xem mắt cho con đấy, nhưng mẹ đã cản lại rồi.”

“Mẹ ơi khuya rồi, mẹ ngủ sớm đi.”

“Chỉ được cái đánh trống lảng. Lái xe cho cẩn thận đấy.”

“Con biết rồi mà.”

Hứa Nhan ngân dài giọng chào tạm biệt. Cô vừa thả lỏng đúng ba giây đã phải lập tức xốc lại tinh thần để nghe cuộc gọi thoại tiếp theo.

“Người bận rộn ơi! Gọi mãi máy cứ bận.”

“Đâu, em vừa buôn với mẹ em xong.”

Lận Táp dùng giọng uể oải rào đón trước: “Dì không yên tâm để em đi một mình chứ gì? Mà không đúng, bên cạnh em giờ đã có bạn trai rồi mà, có gì mà không yên tâm.”

Hứa Nhan thuận theo câu chuyện mà đáp: “Mẹ em tính thế đấy, thấy em uống nước cũng lo sặc chết.”

Đầu dây bên kia cười khúc khích, rồi chợt im bặt giữa chừng. Hứa Nhan nhẫn nại chờ trong im lặng. Ai đời lại vội đâm đầu đi hỏi tin xấu? Biết muộn giây nào, đỡ nhói giây ấy!

Lận Táp cứ ấp a ấp úng, chẳng còn vẻ ruột để ngoài da mọi bữa. Hứa Nhan không vội vàng cũng chẳng sốt ruột, cứ đều đều lái xe ôm cua qua đường núi, đầu ngón tay gõ nhịp lên vô lăng. Chợt bắt gặp cảnh biển trời hòa một ngoạn mục trước mắt, cô khẽ buông tiếng thở dài.

“Mấy năm nay kinh tế khó khăn, studio đành phải tăng thu giảm chi.”

Lận Táp chậm rãi mở lời, từng chữ từng chữ bật ra cứ thế cuốn theo chiều gió. Hứa Nhan trong lòng đã đoán mang máng, chẳng qua là co đội ngũ, hạ chuẩn công tác, ôm thêm mấy bài văn mẫu chán ngắt của bên A mà thôi.

Không sao, tới đâu hay tới đó, binh đến thì tướng chặn, nước lên thì đất ngăn.

“Riêng mảng thuần động vật hoang dã với thiên nhiên, từ nay duyệt đề tài sẽ siết rất gắt.”

Hứa Nhan khép cửa kính xe lại rồi hỏi: “Thế là ý gì ạ?”

“Đề tài thú di cư em mới trình lên, rớt rồi.”

“Ai đánh trượt ạ?”

“Chị.”

Tới đây, Hứa Nhan nghẹn họng.

Lận Táp bắt đầu giải thích nguyên do, tóm lại là: kinh phí không đủ xoay xở, khán giả đã chai lì thẩm mỹ, đối tượng thị trường quá hẹp và các đề tài đang đụng hàng nghiêm trọng.

Hứa Nhan ban đầu còn giữ im lặng, nhưng đến nước này cũng không nhịn được mà lên tiếng cãi lại: “Cái em quay đâu chỉ là thế giới động vật đơn thuần.”

Đó là tiếng gọi bạn tình trần trụi, là những cuộc cắn xé đẫm máu, là quy luật đào thải tự nhiên kẻ mạnh sống sót kẻ yếu bị diệt vong nguyên thủy nhất. Đó là sự bất lực khi chống chọi với mẹ thiên nhiên, là nỗi gian truân cầu sinh của vạn vật, là hy vọng và lòng can đảm phản đòn trong bước đường cùng.

Cô còn cả một tràng dài những lời muốn nói: đời này vốn đã ồn ã sẵn, sao không thử lánh khỏi đám đông, ngắm những trận giành giật sinh sát cùng cuộc sinh sôi thô bạo mà chân thực. Để thấy cái bất lực mong manh của loài khác, cùng cảnh khốn cùng không lối lúc bị con người dồn tới chân tường.

Tuy nhiên, Lận Táp lại chẳng hề có hứng bàn sâu thêm, cô ấy tiếp tục truyền đạt quyết định của ban lãnh đạo: “Nếu không có gì bất ngờ xảy ra, dự án em đang cầm hiện tại có lẽ sẽ là phim tài liệu tự nhiên cuối cùng của studio. Chúng ta không thể cứ giậm chân tại chỗ gặm quá khứ mãi được, phải phá cái cũ để mở cái mới thôi.”

Hứa Nhan lầm bầm vẻ bất phục: “Bộ em làm còn chưa kịp lên sóng mà.”

“Mấy tập chiếu thử trước phản hồi rất bình thường, phía nền tảng phát sóng đã không còn coi trọng nữa rồi.”

Ồ, phải rồi, làm gì cũng phải lôi số liệu ra nói chuyện. Hứa Nhan đành nuốt mấy lời cãi chắc thua vào bụng. Lận Táp nói bóng gió ướm hỏi: “Muốn nói gì thì cứ nói ra, đừng có nén trong lòng.”

“Em nghe theo lãnh đạo sắp xếp.”

Nghe xếp, nhận lương làm việc mà thôi. Hứa Nhan vốn dĩ chẳng thấy mình có lý tưởng gì cao cả, vì vậy cũng chẳng cần nhắc đến chút bất mãn vừa sượt qua trong đầu, lại càng khỏi đem mớ cố chấp đứng không vững kia ra mà giãi bày.

Những lúc cuộc sống khó khăn thì cứ dè sẻn chút nước bọt đi vẫn hơn.

“Thật sự không có gì nữa à? Vậy chị đi cày phim với ông xã đây. Em cũng đừng vội nản lòng, việc trong tay hiện tại cũng đủ bận một chặng rồi, đợi gặp nhau chúng ta lại ngồi chốt kỹ đề tài tiếp theo nhé.”

“Đi đi, chị đi đi.”

“Đàn ông đúng là hệt trẻ con, bám người muốn chết.” Giọng hờn dỗi của Lận Táp ngập tràn vẻ ngọt ngào: “Có cần chị chia sẻ chút bí kíp yêu đương cho cái cây cổ thụ mới nở hoa là em không hả?”

Cái màn dính lấy nhau như sam nhiều năm chẳng đổi đó, Hứa Nhan đã thuộc nằm lòng đến mức có thể đọc ngược trôi chảy. Tiểu thuyết ngôn tình cũng chẳng dám rải đường trắng trợn thế này, độc giả ngấy chết mất. Cô rất khéo giữ thể diện mà hùa theo: “Gặp rồi hẵng nói, em không nỡ phá đôi vợ chồng son đang quấn nhau.”

“Anh ấy lại gọi chị rồi. Chị chuyển lời hỏi thăm tới thầy Du giùm em, bữa tới gặp mặt phải khai hết đấy.”

“Vâng.”

“Yêu đương cho tử tế vào, đừng có suốt ngày chỉ biết cắm đầu vào công việc.”

“Chị ơi, chị đang nói mát em đấy à?”

“Nói thật lòng không thể thật hơn được nữa đấy, cúp máy đây.”

“Chị ngủ ngon nhé.”

Khi âm tiết cuối cùng bật ra khỏi cổ họng, không gian xung quanh rốt cuộc cũng trở lại với tĩnh lặng vốn có.

Trời đã tỏ quá nửa, mặt trời còn núp dưới đường chân trời, rục rịch muốn nhô. Hứa Nhan lái xe hướng về đài quan sát kia, nhưng không may cho lắm, cô chẳng giành được chỗ đậu xe ưng nhất để có thể ngồi trong xe ngắm bình minh.

Cô mang chút tiếc rẻ xuống xe, đặt chân lên lớp nham thạch tiến ra phía biển. Bề mặt nham thạch lồi lõm gồ ghề, sơ sẩy một chút là đạp trúng vũng nước, cô dứt khoát tháo cả giày lẫn vớ, để chân trần bước sát rìa mỏm đá.

Gió biển ấm sực lướt qua, phả hơi ấm lên mặt ươn ướt. Ánh bình minh khẽ chạm lên mí mắt, xua tan đi sự choáng váng mụ mẫm của đầu óc.

Đám rong biển dập dềnh quấn lấy ngón chân. Hứa Nhan nhìn chùm mây trôi bồng bềnh đằng trước, tua nhanh trong đầu cuộc gọi vừa rồi, rồi quét sạch mọi rối rắm phiền muộn.

Chớp mắt một cái, hào quang vạn trượng bung ra bốn phía, chói tới mức đôi mắt phải nheo lại.

Từng con sóng đẩy muôn sắc lấp lánh ập vào đáy mắt, rót đầy sự tự tin để nghênh đón ngày mới.

Hứa Nhan nhắm mắt hít một hơi sâu, một nhịp rồi hai nhịp, tới khi cả thân lẫn tâm đều nhẹ hẫng. Cô chỉnh lại ống kính, ngắm cho đúng góc, quyết thu cho được khoảnh khắc mặt trời xé kén bung khỏi mọi sự trói buộc.

Tách.

Cách đó hơn chục mét, có một người đàn ông đã bấm máy chụp trước. Mặt trời trong ống kính của anh lúc ẩn lúc hiện, luồn sau những tầng mây đen kịt, tựa như mãi chẳng có ngày ngoi lên.

(*) Chú thích:

1. Đầu Lưỡi: gọi tắt của tựa phim tài liệu ẩm thực kinh điển của Trung Quốc, Đầu lưỡi Trung Hoa.

2. Ông lớn bên A: cách gọi đùa hoặc tự trào bên khách hàng, nhà đầu tư hay người thuê dịch vụ, bởi họ trả tiền nên quyền lực tối thượng như “bố”.