Chương 12: Đêm canh rùa mẹ đẻ trứng

Với Hứa Nhan, chuỗi ngày tách hẳn khỏi thế giới bên ngoài ở khu bảo tồn chẳng khác nào quãng nhàn rỗi cô lén trộm được cho riêng mình.

Lấy công việc làm bình phong để lánh khỏi mọi vòng giao thiệp, cô đường hoàng ngó lơ tin nhắn trong nhóm làm việc lẫn thư điện tử, lại càng khỏi phải nghe các bà cô ông bác họ hàng bàn tán chuyện cửa nhà vụn vặt.

Mỗi ngày cô đều vui vẻ đắm mình vào lao động tay chân: nhặt bỏ trứng hỏng, lén gắp những quả trứng lành chuyển tới ổ ấp an toàn, cọ sạch đám hà bám trên mai rùa, gom từng chú rùa con vừa nở để mang đi thả tập thể. Trong cái đầu nhỏ xíu của cô lúc này tạm thời chỉ còn chứa nổi số ổ trứng, số trứng đẻ được và số lượng rùa mẹ.

Từ quả trứng tới lúc thành rùa trưởng thành, cơ hội sống sót của rùa biển chỉ vỏn vẹn một phần nghìn. Ngoài thiên nhiên, áng chừng chỉ khoảng năm mươi phần trăm số trứng nở được thành rùa con. Nhưng dẫu rùa con có thuận lợi bò khỏi hố cát, chúng vẫn phải đương đầu với bầy dã tràng cùng các loài chim săn mồi tấn công.

Con đường trở về biển cả chỉ vỏn vẹn vài chục mét ngắn ngủi mà giăng đầy gian truân định đoạt ranh giới sống chết. Đêm đã khuya, dưới bao ánh mắt dõi theo của tình nguyện viên, bầy rùa con ra sức quạt đôi vây màng trườn thẳng hướng đại dương. Nhờ bóng tối chở che, con đường chắp cánh cho những sinh mệnh non nớt này đã hanh thông hơn trước rất nhiều.

Song đây mới chỉ là điểm khởi đầu. Ngụp xuống biển rồi, chúng còn phải trải qua mấy ngày bơi lội điên cuồng, nhịn ăn nhịn uống để trốn tránh sinh vật biển ven bờ, mà phía sau vẫn còn hàng nghìn hàng vạn cửa ải sống chết chực chờ.

Du Tùng Duệ đủng đỉnh bước tới, ngáp một cái dài thượt rồi khoanh chân ngồi xuống mà trêu: “Lại dựng phim đấy à?”

Anh tiếp lời: “Anh thấy hình như em chẳng mê ngủ nhỉ?”

Hứa Nhan đáp khẽ, mắt ghim cứng vào khung hình đang dừng: “Em không dựng, chỉ coi lại cảnh quay thôi.”

Trong hình, một chú rùa con chật vật mãi mới chạm được tới nước biển, thắng lợi tưởng như đã nắm chắc trong tay, kết cục lại bị một con sóng nhỏ đánh dội ngược gần nửa mét, bất hạnh rơi đúng vào chiếc càng rình sẵn của bầy dã tràng.

Đã chứng kiến quá nhiều màn giành sống đoạt chết của tự nhiên, Hứa Nhan thấu hiểu sự tàn khốc của luật đào thải sinh tồn nên chẳng còn dạt dào ướt át như thuở trước. Lúc này, cô chỉ thuần túy băn khoăn một điều: nên lồng loại nhạc nền nào cho phân cảnh này? Một giai điệu giật gân kịch tính, một nốt nhạc lặng ngắt đột ngột, hay một khúc dạo đầu nhuốm màu bi thương sầu thảm?

Càng kề cận rùa biển, cô càng không sao hiểu nổi sự ngoan cố bám riết thói bơi ngược về nguồn của chúng.

Vì sao chúng nhất quyết phải quay về đúng mảnh đất sinh ra mình để đẻ trứng? Rốt cuộc đoạn gen nào đang ghẹo chúng, để lênh đênh trên biển khơi ròng rã suốt ba mươi năm mà vẫn đau đáu nhớ về chốn quê nhà sinh thành? Vì sao đã trải qua nghìn vạn năm tiến hóa, chuyển hẳn môi trường sống từ đất liền xuống đại dương bao la, chúng vẫn khư khư giữ lấy bản năng sinh tồn cổ xưa nhất ấy?

Cho tới nay, những câu hỏi ấy vẫn chưa có lời kết chính thức, dù giới khoa học đã nêu không ít cách lý giải từ nhiều góc độ khác nhau.

Có điều đôi lúc, Hứa Nhan lại muốn mượn cảm tính con người mà ngẫm ngợi: lắm trải nghiệm sơ khai của sinh mệnh cũng tựa chùm nho treo trên giàn, vừa chóng hết hạn vừa dễ thối rữa, để rồi năm tháng ủ men thành một ly rượu vang mang tên “Cảm ngộ”.

Bao hương vị hòa quyện vào nhau, cứ thấp thoáng quẩn quanh nơi đầu lưỡi, hết lần này tới lần khác gợi lại cảm giác lần đầu nếm nho sâu thẳm trong trí nhớ: một vị ngọt thanh mát lạnh, sảng khoái thấm đẫm cuống họng.

Bởi thuở ấy còn non nớt nên mới thuần khiết, và cũng vì thế mà càng khắc cốt ghi tâm.

Du Tùng Duệ tưởng cô đang rầu lòng vì cảnh ngộ của bầy rùa, bèn lên tiếng dỗ dành: “Luật tự nhiên thì khó tránh mà. Việc mình chọn ban đêm để thả rùa về biển đã là sự chở che lớn nhất cho chúng rồi.”

Hứa Nhan gập laptop lại, ra vẻ trầm ngâm mà hỏi: “Thầy Du này, anh kể thêm cho em nghe về loài rùa biển đi.”

Du Tùng Duệ ngắm nghía gương mặt cô, giơ tay trỏ trỏ vào cằm mình mà nhắc: “Lau đi kìa, em vừa lén ăn vụng cát đấy à?”

Hứa Nhan chun chun mũi, dùng lòng bàn tay quệt bừa mấy cái mà đáp: “Vô tình dính phải thôi.”

Du Tùng Duệ bật cười vì dáng vẻ đáng yêu của cô, rồi lái về chủ đề chính: “Bây giờ em cũng được tính là nửa chuyên gia rùa biển rồi, còn muốn nghe chuyện gì nữa?”

“Sao mình không thả thẳng chúng xuống biển luôn ạ?”

Du Tùng Duệ giải thích: “Có thế chúng mới tạo được ký ức, khắc ghi con đường tiến ra đại dương, tiện cho việc quay về bãi đẻ sau này.”

Nghe tới chuyện tạo ký ức, Hứa Nhan càng thêm khó hiểu nên hỏi: “Nếu đoạn ký ức ấy gắn với chốn quê nhà chẳng thể nào quay về được nữa thì nó há chẳng phải gông cùm trói buộc hay sao?”

Du Tùng Duệ đáp: “Phải đấy, bãi biển bị san ủi, ổ trứng bị phá nát là chuyện thường ngày ở huyện. Nhưng chúng ta không thể tự tiện lấy sức người tước đoạt đoạn ký ức trân quý nhất của chúng được.”

“Thế liệu chúng có biết đường tự cứu mình không?”

Du Tùng Duệ khen cách dùng chữ của cô: “Em mượn chữ “tự cứu” này chuẩn đấy.”

Anh chống cả hai tay ra phía sau lên mặt cát, ngước mắt nhìn bầu trời đầy sao mà giảng: “Dĩ nhiên là có chứ. Mấy chục năm trở lại đây, bọn anh đã trông thấy rõ ràng những đổi thay trong nếp sinh hoạt của rùa biển. Khoảng thời gian chúng bò lên bờ đẻ trứng đang bị đẩy sớm dần lên, cốt là để né tránh nhiệt độ cao.”

Rùa biển vốn không có nhiễm sắc thể giới tính, đực cái của chúng do nhiệt độ bãi cát ấp trứng định đoạt. Một khi nhiệt độ môi trường vượt quá hai mươi chín độ C, trứng rùa sẽ nở thành cá thể cái. Cùng với đà nóng lên của toàn cầu, lượng rùa đực nở trót lọt trong mấy năm gần đây ngày càng hao hụt, đẩy loài vật này vào cảnh mất cân bằng giới tính nghiêm trọng.

Du Tùng Duệ nói tiếp: “Dữ liệu còn cho thấy, đám rùa sống ở vùng biển nhiệt đới đang có xu hướng dạt dần về phía hai cực của Trái Đất, cốt là để kiếm những bãi cát mát mẻ hơn cho bầy rùa con của mình.”

“Hiệu quả thì thế nào ạ?”

“Tốc độ rùa bò thế nào em rành quá rồi còn gì.”

“Haha, chí phải.”

Du Tùng Duệ giảng thêm: “Nói cho cùng chúng cũng chẳng khăng khăng chỉ quay về quê nhà đẻ trứng, mà sẽ thong thả “chuyển nhà”, tự thân kiếm tìm những chiếc “giường sinh” vừa vặn hơn. Chỉ tiếc tốc độ đổi thay của khí hậu lại nhanh vượt xa chu kỳ giao phối cùng sinh sản của loài rùa, thành thử bọn anh mới phải vắt óc nghĩ cách đỡ đần ứng phó.”

Cũng may, chí ít chúng còn biết cách tự cứu lấy mình. Hứa Nhan nở nụ cười nhẹ nhõm mà thầm nghĩ: hóa ra tới loài rùa biển còn biết buông bỏ sức cám dỗ của chùm nho kia, xem ra nỗi sầu não ban nãy của cô đúng chỉ là tiếng rên rỉ của kẻ lắm thời gian rảnh rỗi mà thôi.

Nói ra cũng lạ lùng, mấy hôm nay cô cứ vô duyên vô cớ nhớ về quãng ấu thơ.

Chẳng gợi được một sự kiện cụ thể nào, cũng chẳng thể khớp với bất cứ mốc thời gian chi tiết nào, chỉ thỉnh thoảng thần trí bỗng dưng rơi vào trạng thái bần thần hoảng hốt. Cảm giác hệt như từng quả nho khô héo quắt trong miền ký ức bỗng chốc căng mọng trở lại, rồi bị một trận gió tà vô cớ cuốn phăng tới ngay trước tầm mắt mà chẳng báo trước nửa lời.

Hứa Nhan phồng má, vờ thổi bay quả nho vô duyên vừa xẹt ngang qua đầu óc mà hỏi: “Em nghe nói ngày mai, chờ đợt tình nguyện này khép lại, anh sẽ ra khơi để lần theo dấu vết rùa biển phải không?”

Du Tùng Duệ nheo mắt liếc xéo cô mà hỏi: “Sao nào? Bệnh nghề nghiệp lại tái phát muốn quay chứ gì?”

Hứa Nhan nở nụ cười ranh mãnh mà hỏi: “Được không ạ? Chuyến này đi mất mấy hôm?”

“Chỉ đi đúng một ngày, vì anh còn phải vội quay về Đảo Lớn.”

Du Tùng Duệ cố tình làm bộ khó xử mà nói: “Mà anh có phải thuyền trưởng đâu, lời anh nói thiếu cân lượng lắm đấy nhé.”

“Vậy thì thôi ạ.”

Làm người cũng cần biết điểm dừng, Hứa Nhan biết điều nén niềm háo hức lại, song vẫn để lộ nét ảm đạm lướt qua đáy mắt mà nói: “Dù sao tư liệu cho tập cuối cũng đã hòm hòm rồi, điều tiếc nuối duy nhất là chưa quay được hai người bạn tốt của anh mà thôi.”

Du Tùng Duệ động viên cô: “Đêm nay còn chưa khép lại mà, chớ vội nói gở như thế. Giờ anh mà giúp em lo trót lọt chuyện lên thuyền quay phim này thì anh được hưởng lợi lộc gì nào?”

“Em khao anh một chầu nhé?”

Du Tùng Duệ thấy chưa đủ bèn ra thêm điều kiện: “Về tới nước hãy mời anh ăn cơm.”

“Em nhận kèo luôn.”

Vừa trò chuyện, Du Tùng Duệ vừa nháy mắt nở nụ cười gian xảo, phần mông không ngừng nhích dần về phía sau. Lùi được ba thước, lại dịch thêm hai tấc, rồi thình lình ngả rạp người nằm xuống nền cát.

Người nọ nhanh tay lẹ mắt giơ tay ra đẩy cản lại mà hỏi: “Cậu đang giở trò quái gì thế?”

“Hóa ra cậu còn thức sao?”

Trò đánh lén không thành, Du Tùng Duệ vỗ bép một phát lên cơ bụng người nọ mà hỏi: “Hỏi cậu đấy thuyền trưởng, sáng sớm mai có thể cho thêm một người lên thuyền không?”

Chu Tự Dương buồn ngủ tới mức đầu óc mơ màng, một cánh tay vắt hờ ngang trán, nhất quyết chẳng chịu mở miệng. Đêm nay anh trằn trọc mất ngủ, lại thêm ca trực ba giờ sáng nên dứt khoát ra bãi biển hứng gió từ sớm. Anh đã cố ý lựa một góc khá yên tĩnh để ngả lưng, nào ngờ vừa mới thiu thiu chợp mắt đã bị tiếng gõ bàn phím lạch cạch chốc nối chốc đứt quấy phá. Chưa được bao lâu, anh lại bị tiếng rù rì trò chuyện của cặp tình nhân trẻ bên cạnh làm phiền, cứ lí nhí hệt tiếng muỗi vo ve bên tai.

Anh chống tay ngồi dậy, giũ bớt lớp cát bám trên tóc mà hỏi: “Dẫn theo ai?”

Du Tùng Duệ đáp gọn: “Ngoài Đạo diễn Triều ra thì còn ai.”

Chu Tự Dương gật đầu ưng thuận: “Ừ, dẫn theo đi.”

Chuyến ra khơi lần này vốn do Du Tùng Duệ đứng tên tổ chức, con thuyền cũng là đồ mượn từ NPO. Anh bất quá chỉ theo chân góp vui đỡ một tay, cho nên miễn trên thuyền còn chỗ trống thì dẫn ai theo cũng xong. Chu Tự Dương chốt thêm: “Ngày mai cứ liệu đi sớm về sớm là được.”

Du Tùng Duệ mừng rỡ chốt: “Chốt thế nhé, nghe thuyền trưởng xếp hết.”

Du Tùng Duệ hớn hở giơ ngón tay cái về phía Hứa Nhan, kèm ánh mắt ra hiệu lát nữa sẽ đảo sang bên ấy. Lo liệu xong, anh sáp lại ngồi dính sát bên cậu bạn thân của mình mà hỏi: “Thầy Chu này, sang cuối năm cậu đã có tính toán gì chưa?”

Chu Tự Dương chẳng buồn giữ kẽ, xê người giãn khoảng cách ra mà đáp: “Tôi vừa bàn bạc xong một dự án, ít bữa nữa sẽ hợp tác với phía Hồng Kông.”

Du Tùng Duệ trầm trồ thán phục: “Ngưỡng mộ thật! Cậu đã leo tới tầm học giả thỉnh giảng rồi. Haizz, tôi cũng đang muốn về nước đây.”

Chu Tự Dương hỏi vặn lại: “Việc của cậu bên này chẳng phải sắp khép lại rồi sao?”

Du Tùng Duệ vừa dõi theo bóng lưng Hứa Nhan vừa thú nhận: “Chưa tìm được bến đỗ kế tiếp nên lòng tôi cứ bất an mãi.”

Anh nói thêm: “Cứ bôn ba rong ruổi khắp chốn mãi chẳng phải kế lâu dài, tôi phải chóng tìm cách ổn định đời sống thôi.”

Chu Tự Dương chẳng nể nang mà nói toạc ra: “Với cái chuyên ngành của cậu thì đào đâu ra ổn định, chẳng lẽ cậu tính ngày nào cũng ru rú trong văn phòng, nhắm mắt làm ngơ trước thực tế bên ngoài hay sao?”

Du Tùng Duệ lý sự: “Tới con thuyền còn có mỏ neo, tôi há chẳng phải kiếm cho mình một chốn dừng chân? Đâu thể lênh đênh trên biển cả đời được.”

Chu Tự Dương co gối lại, hờ hững gác tay lên trên, anh chỉ cười mà chẳng đáp lại.

Du Tùng Duệ quá rành kiểu đang trò chuyện dở lại rơi vào ngõ cụt với con người này, đành tự giác rẽ sang đề tài khác: “Này, kể tôi nghe về cái dự án ở Hồng Kông đi.”

Chu Tự Dương tóm tắt: “Định hướng chủ chốt là khảo cứu các phong tục tập quán, văn hóa và cấu trúc xã hội đang đứng trước nguy cơ mai một của xã hội Trung Quốc đương đại. Còn tới chi tiết cụ thể thì vẫn chưa chốt.”

Du Tùng Duệ bình phẩm: “Thế tức là cậu đã nắm chắc KPI luận văn khoa học rồi.”

Chu Tự Dương dửng dưng nhún vai, buông một câu cực kỳ đáng ăn đòn: “Mấy thứ hư danh đó tôi chẳng buồn màng.”

“Mẹ kiếp!”

Du Tùng Duệ đẩy mạnh một phát vào đùi anh mà dặn: “Mai này cậu viết luận văn thì nhớ đề tên tôi vào nhé, dồn hết chỉ số ảnh hưởng sang cho tôi đi.”

Chu Tự Dương chợt giơ ngón tay lên ra hiệu: “Suỵt.”

Cùng thời điểm đó, Hứa Nhan rón rén khom lưng, rảo bước lại gần chỗ hai người bọn họ.

Ở điểm chếch về phía trước cách đó chừng hai, ba mét, một con rùa biển đang chậm rãi bò lên bờ.

“Phụt”, cả đèn pin lẫn đèn đội đầu cùng tắt ngóm để bớt nhiễu sáng. Trong nháy mắt, vầng trăng trên cao thành nguồn sáng duy nhất, rọi tỏ con đường về quê nhà lần này của nó.

Xoạt, xoạt, xoạt, cặp vây chèo trước sau cọ xuống cát vang thành nhịp đều.

Cô rùa nhỏ nhích một bước lại dừng một bước, tính cảnh giác cao ngất, vậy mà chung cuộc vẫn đánh hơi trúng phóc vị trí đẻ trứng lần này. Nó huy động cả chi trước lẫn chi sau gạt hết lớp cát quanh về phía sau thành một hố trũng vừa khít thân mình, rồi lại dùng hai chi sau hì hục đào sâu thêm một hố nữa để đẻ trứng.

Suốt quá trình đẻ trứng, mình rùa mẹ tiết ra một thứ chất tương tự morphin, đẩy nó vào trạng thái nửa hôn mê, độ nhạy cảm với môi trường chung quanh cũng theo đó giảm sút hẳn.

Đợi thời cơ chín muồi, Chu Tự Dương mới bật sáng chiếc đèn pin ánh đỏ, dắt hai người còn lại vòng ra phía sau lưng rùa mẹ.

“Bịch”, một quả trứng trắng cỡ xấp xỉ quả bóng bàn lăn tọt xuống hố cát, bám sát ngay sau là quả thứ hai, kế nữa là quả thứ ba.

Du Tùng Duệ cùng Chu Tự Dương khẽ khàng kiểm tra chiếc vòng khắc số trên chân rùa mẹ: Số 137. Hứa Nhan lấy hai tay giữ chặt thiết bị quay phim, thở mạnh cũng không dám, cẩn thận thu lại chẳng sót một khung hình nào. Thật kỳ diệu làm sao, trúng đêm cuối cùng ở lại khu bảo tồn, cô đã toại nguyện ghi hình được bà mẹ dày dạn đáng kính này.

Khi thì cô dán mắt vào màn hình, khi lại đưa mắt xuống hố cát, vừa nhẩm đếm số trứng trong bụng vừa thấy cảm xúc ngổn ngang trào dâng lạ lùng.

Quanh hốc mắt rùa mẹ ươn ướt bởi tuyến lệ thải muối thừa suốt quá trình đẻ trứng, thoạt trông chẳng khác nào đang rơi lệ. Ròng rã suốt hai tiếng đồng hồ, nó đã hạ sinh tổng cộng một trăm hai mươi ba quả trứng, đoạn chẳng ngơi phút giây nào mà tất tả lấp cát giấu những “đứa con cưng” của mình, tỉ mỉ hoàn thiện lớp màng bảo vệ sau cùng để ngừa chim hoang dòm ngó tấn công.

Thời gian cứ vô tình trôi, nơi chân trời đã hửng một quầng sáng màu cam dịu dàng.

Một vệt lún ngoằn ngoèo kéo dài trên nền cát dẫn thẳng ra biển lớn. Cô rùa số 137 đã hoàn tất sứ mệnh sinh sản cuối cùng trong đời rùa của mình, nó xoay mặt về phía vầng dương ban mai đang rục rịch nhô lên, từng bước khoan thai đi xa dần khỏi tầm ống kính, tới khi hòa mình vào lòng đại dương mênh mông rồi mất hút khỏi tầm mắt.

Hứa Nhan ấn nút ngừng quay, cặp mắt cong cong ngập vẻ mãn nguyện, cô khẽ khàng reo lên: “Wow, đóng máy mỹ mãn!”

Dường như bị gió biển lùa vào nên khóe mắt cô cũng rơm rớm ướt, long lanh hắt lại những tia sáng dịu dàng. Du Tùng Duệ lặng lẽ ngắm góc nghiêng của cô rồi mỉm cười đầy thấu hiểu. Bàn tay giơ lưng chừng giữa khoảng không khựng lại một lúc lâu, rốt cuộc anh đổi lực, vỗ mạnh một phát lên vai cô.

Chu Tự Dương âm thầm thu ánh nhìn về, nuốt ngược mấy lời chúc mừng sáo rỗng mừng cô quay xong vào bụng rồi lặng lẽ đứng dậy, trả lại khoảng riêng tư cho cặp tình nhân trẻ này.

(*) Chú thích:

1. Học giả thỉnh giảng: học giả được mời đến giảng dạy, nghiên cứu tại một trường đại học hay viện nghiên cứu trong một khoảng thời gian nhất định.

2. Chỉ số ảnh hưởng (Impact Factor): một thước đo trong giới học thuật, dùng để đánh giá tầm quan trọng và độ uy tín của các bài báo, tạp chí khoa học chuyên ngành. Chỉ số càng cao thì giá trị học thuật càng lớn.