Chương 3: Lấy phó thay chính, tạm quyền chủ trì công việc

Trong lời kể của đồng nghiệp, chủ nhiệm Úc năm nay tính cả tuổi mụ đã 32, đúng chuẩn nhân tài trẻ của Bộ Ngoại giao. Dù là ngoại hình hay năng lực và phẩm chất, tất cả đều thuộc hàng trăm năm có một. Tuổi còn trẻ mà đã nắm giữ vị trí quan trọng, gần như là người đứng đầu Cục Lãnh sự.

Nói là “gần như”, cũng có cái lý của nó. Chức vụ của Úc Sĩ Văn tuy là phó chủ nhiệm, nhưng phía sau lại kèm bốn chữ “chủ trì công việc”. Trong trường hợp vị trí chính chưa có người đảm nhiệm, kiểu lấy phó thay chính này gần như đã đặt một chân vào ghế chính thức, chỉ chờ đủ thâm niên là có được danh phận.

Thế nhưng, một người xuất sắc như vậy… đến giờ vẫn độc thân.

Mà chuyện hôn nhân trong môi trường này lại là một điểm trừ khá nhạy cảm. Tình trạng tình cảm của anh trở thành đề tài bàn tán sau bữa ăn cũng là điều tất yếu. Mỗi lần nhắc đến anh, dù phía trước có khen ngợi đến đâu, cuối cùng cũng sẽ thêm một câu: đáng tiếc là vẫn chưa lập gia đình.

Chưa lập gia đình, đó là khuyết điểm sao? Độc thân cũng đâu phải tội lỗi gì. Ứng Hàn Chi thầm bất bình. Một người đàn ông với sự nghiệp thành công còn phải chịu những lời bàn tán như vậy, huống chi là phụ nữ, những người luôn bị tư tưởng truyền thống soi xét nhiều hơn. Nhưng trong lòng dậy sóng là thế, ngoài mặt cô vẫn bình thản, chỉ cúi đầu xử lý chiếc đùi gà kho trong khay cơm như thể đang trút giận.

Dù sao cô cũng không đến mức vì bênh lãnh đạo mà tranh luận quan điểm với những đồng nghiệp mới quen vài ngày. Ít chuyện vẫn hơn nhiều chuyện, mấy lời đồn này nghe cho biết là được.

Quan trọng hơn là cô còn muốn tập trung ăn!

Phải nói rằng, suất ăn ở căng tin Bộ Ngoại giao thật sự rất ổn! Ba món mặn, hai món rau, một món canh, bảy ngày trong tuần không trùng món, dinh dưỡng đầy đủ, sau bữa còn có thêm sữa chua và trái cây. Hương vị chẳng hề kém các quán ăn ngoài, mà quan trọng nhất là miễn phí! Lần đầu tiên Ứng Hàn Chi có cảm nhận rõ ràng thế nào là phúc lợi trong biên chế.

“Nghe nói hoàn cảnh gia đình không được khá giả lắm, lại còn có người mẹ ốm yếu phải chăm sóc. Lúc đi xem mắt, con gái người ta thấy anh ấy ngoại hình sáng sủa, trẻ trung tài giỏi, tiền đồ rộng mở, đúng là chọn đâu trúng đó. Nhưng… cuối cùng vẫn khó qua được cửa phụ huynh. Nhà có điều kiện ai lại muốn gánh nghèo chứ, con gái họ cũng đâu thiếu người theo đuổi.” Nghê Tĩnh lắc đầu, giọng nói có phần tiếc nuối, “Chắc là duyên chưa tới thôi.”

“Nghe nói cũng có lãnh đạo bộ khác để ý, muốn gả con gái cho anh ấy? Tiếc là chủ nhiệm nhà mình kiêu ngạo lạnh lùng, không chịu nhận quả cầu tình duyên đó.” Người lên tiếng là Gia Gia, một cô gái vừa thi đỗ vào năm nay, 24 tuổi, người bản địa Kinh Bắc. Tuy vào sau Nghê Tĩnh chưa lâu, nhưng nói chuyện đã mang dáng dấp người cũ trong đơn vị.

“Gia cảnh đúng là điểm yếu. Nghe đâu bố mất sớm? Có người bảo trong lý lịch cán bộ, mục ‘cha’ của anh ấy còn để trống, không biết thật hay giả. Nhưng con đường thăng tiến của anh ấy đúng là nhanh quá mức, chị chưa từng thấy ai lên nhanh như vậy.” Nghê Tĩnh hạ thấp giọng, “Cũng có tin đồn rằng thật ra anh ấy… có bối cảnh không đơn giản, chỉ là kín tiếng thôi. Nghĩ lại cũng không phải không có khả năng, chứ sao lại như tên lửa thế được?”

“Thử điền trống lý lịch xem, nghe là biết không hợp quy rồi, chắc là tin đồn thôi.” Gia Gia cười khẽ, “Vào được đây đều phải qua xét duyệt, thẩm tra kỹ càng. Chưa kịp vào là người ta đã soi sạch gốc gác rồi. Nếu thật sự có hậu thuẫn lớn, mấy người lão luyện kia chẳng tranh nhau bắt rể từ sớm à? Còn cần phải đi xem mắt?”

Nghê Tĩnh gật đầu: “Cũng phải. Với cường độ công việc và tần suất công tác của anh ấy, lấy về chẳng khác nào góa phụ sống. Con gái nhà người ta đâu cần phải chịu khổ như vậy.”

“Hơn nữa hình như anh ấy còn chưa mua nhà ở Kinh Bắc, chỉ có một căn hộ nhỏ hai phòng do đơn vị phân cho, tầm năm sáu chục mét vuông, kiểu nhà cũ. Ở một mình thì tạm được, chứ kết hôn sinh con thì chật chội, chẳng có chất lượng sống gì cả.”

“Nhà ở Kinh Bắc mà không có gia đình hỗ trợ thì đúng là không mua nổi. Có mua chắc cũng chỉ chọn mấy căn chung cư cao tầng ở ngoại ô thôi.”

Nói đi cũng phải nói lại, khi nhắc đến con đường thăng tiến như có hệ thống của cấp trên, Gia Gia vẫn gật gù thừa nhận: “Nhưng mà chủ nhiệm Úc thật sự là liều mạng làm việc. Không phải kiểu người như chúng ta có thể tưởng tượng hay chịu nổi. Được thăng chức cũng là hợp lý.”

“Cố sống cố chết để có chút chức quyền thì được gì? Gia Gia đừng có dại. Mấy chuyến công tác, làm việc ngoài hiện trường đó em không cần phải chịu đâu. Còn trẻ thì tìm một bến đỗ tốt vẫn hơn.” Nghê Tĩnh nói, “Nói thật, đừng chọn người trong bộ mình. Ở đây chỉ được cái tiếng thôi, xét về cuộc sống, bộ nào cũng hơn mình.”

“Điên à, chỉ có kẻ ngốc mới tìm chồng trong bộ.” Gia Gia bật cười như nghe chuyện nực cười, “Tỷ lệ ly hôn ở đây lúc nào cũng đứng đầu các bộ ngành. Nếu chỉ mập mờ hay yêu đương thì còn được, chứ kết hôn á?… Muốn cưới cũng phải có quan hệ mới đắt giá. Không có hậu thuẫn thì lấy đâu ra ưu tiên chọn lựa… cũng chỉ có mấy cô gái tỉnh lẻ chưa va chạm mới vội vàng bám vào thôi.”

…

Trong ba người đang ăn, có một người đúng là gái tỉnh lẻ.

Ứng Hàn Chi vô tội trúng đạn, nhưng vẫn lặng lẽ ăn cơm như không nghe thấy gì. Có lẽ, cô và họ thật sự không cùng một thế giới. Nếu ngay cả hoàn cảnh của Úc Sĩ Văn mà trong mắt họ còn bị xem là kém, thì cô… chắc phải ở tầng thứ mười tám của địa ngục mất rồi.

Cô không rõ Úc Sĩ Văn sống ở đâu, nhưng nơi mẹ anh ở thì cô biết, cách Bộ Ngoại giao không xa. Ở Kinh Bắc tấc đất tấc vàng, một căn biệt thự kiểu cũ giữa khu trung tâm sầm uất như vậy đâu phải ai cũng có thể ở. Huống chi từ nhiều năm trước đã thuê bảo mẫu ở lại 24/24, gia đình bình thường nào gánh nổi?

Mẹ cô vất vả là thật, nhưng Ứng Hàn Chi hiểu rõ, thu nhập mỗi năm của mẹ cũng tương xứng với công sức bỏ ra.

Chẳng lẽ nhà đó là thuê? Nhưng dù thuê thì cũng không rẻ chút nào…

Còn sức khỏe của bà Úc thì đúng là không tốt. Riêng về cha của Úc Sĩ Văn, Ứng Hàn Chi quả thực chưa từng nghe mẹ nhắc đến.

Hơn nữa… Úc Sĩ Văn thực sự mang họ mẹ.

Trường hợp này tuy không hiếm, nhưng vẫn khiến người ta cảm thấy có điều gì đó ẩn khuất bên trong, đủ để khơi dậy trí tò mò.

Gia Gia đang nói chuyện hăng say bỗng nhận ra mình lỡ lời, trên bàn đúng là có một gái tỉnh lẻ ngồi đây. Cô vội vàng cười xòa chữa cháy: “Chị Tiểu Ứng thì khác hẳn mấy người thích leo cao kia nhé. Khí chất của chị thật sự rất nổi bật, lại còn xinh nữa. Nếu đi tham gia mấy buổi giao lưu, chắc chắn chị sẽ là tâm điểm. Người đàn ông chia tay chị đúng là không biết điều, đúng không chị Tĩnh?”

“Chuẩn luôn, nếu chị là đàn ông, chắc chị cũng theo đuổi Tiểu Ứng rồi.” Nghê Tĩnh lập tức hùa theo.

Ứng Hàn Chi mỉm cười, lịch sự đáp lại những lời khen và tâng bốc của đồng nghiệp. Trong lòng thầm nghĩ đúng là chốn công sở chẳng có bí mật gì, chuyện hôm qua vừa nói với Nghê Tĩnh, hôm nay cả phòng đã biết hết.

“Nói thật nhé, chủ nhiệm Úc thực ra cũng rất ổn, tiếc là em với anh ấy lại cùng một phòng, giữa đồng nghiệp với nhau thì chắc chắn không có cửa rồi.” Gia Gia cười, nhớ lại chuyện trước đó, “Có một chị trước đây cũng vậy, chắc là thích chủ nhiệm Úc, mà cũng chỉ kiểu mập mờ, đơn phương ngưỡng mộ thôi… thế mà lập tức bị vị lãnh đạo mặt lạnh vô tình kia xin điều chuyển đi nơi khác.”

Ứng Hàn Chi im lặng. Cô nghĩ bụng cấp dưới mà đi thích lãnh đạo thì đúng là… có vấn đề. Dân công sở làm thuê, ai mà không có lúc âm thầm mắng sếp? Có khi còn muốn xử đẹp trong một giây bốc đồng nữa là khác. Không rõ Gia Gia chỉ đang buôn chuyện hay cố ý ám chỉ gì, nhưng chuyện tự đào hố chôn mình như vậy, Ứng Hàn Chi tuyệt đối không làm. Huống hồ, những người leo lên được vị trí lãnh đạo đâu phải kẻ ngốc, ai cũng là kẻ tinh ranh. Có ai vì một chút cảm tình với cấp dưới mà mạo hiểm đánh đổi cả tiền đồ sự nghiệp?

Đàn ông vốn rất thực tế. Trước tương lai, tình cảm đôi khi chẳng đáng một xu, điều này Ứng Hàn Chi đã từng thấm thía một lần.

Nghê Tĩnh lắc đầu, như thể tiếc thay cho Úc Sĩ Văn, nhưng khóe môi lại mang theo nụ cười hóng chuyện: “Chị thì thấy hơi quá. Nam chưa vợ, gái chưa chồng, cũng đâu đụng chạm gì đến vấn đề tác phong đạo đức, sao lại nói điều chuyển là điều chuyển ngay được? Dựa vào cái gì chứ? Người ta thích anh ấy đến thế, mà anh ấy cũng thật là nhẫn tâm. Nói vậy chứ chủ nhiệm Úc ế cũng không phải không có lý.”

“Haha, lúc anh ấy vừa nhậm chức ba đòn phủ đầu, bác bỏ luôn đơn xin chuyển vị trí của em, là em biết anh này cũng có cá tính rồi.” Nhắc đến chuyện này, Hoàng Gia như muốn nghiến nát cả răng hàm.

“Chắc là xây dựng hình tượng thiết diện vô tư, không nể nang ai thôi.” Nghê Tĩnh phụ họa, “Suất phân nhà của chị xếp hàng bao lâu rồi mà cũng chẳng thấy anh ấy thúc đẩy gì.”

Nhắc đến chuyện phân nhà, Ứng Hàn Chi lập tức hứng thú, vội chen vào: “Em nghe nói trong bộ mình có chỉ tiêu nhập hộ khẩu và phân nhà, cho em hỏi điều kiện cụ thể thế nào ạ?”

“Cái này thì đều có văn bản quy định rõ rồi. Nhưng phúc lợi phân nhà bây giờ không còn dễ như trước nữa. Người mới ít nhất cũng phải vào bộ bảy tám năm mới miễn cưỡng xếp hàng được, mà sau đó còn phải xét tổng hợp điều kiện cá nhân.” Nghê Tĩnh giải thích, “Đơn vị mình thuộc dạng ngoại vi, không thể so với Văn phòng Trung ương hay mấy bộ mạnh khác. Chỉ tiêu thì có, nhưng… muốn đến lượt người bình thường thì khó lắm. Chị cũng đang chờ đây.”

Gia Gia bổ sung: “Chị Tiểu Ứng à, được phân nhà cũng đồng nghĩa với việc bán mình cho đơn vị rồi, không thể tùy tiện nghỉ việc. Mà kể cả có nghỉ thật, quy định hoàn trả nhà và số tiền chênh lệch cũng không đơn giản đâu.”

Ứng Hàn Chi gật đầu tỏ ý đã hiểu. Đơn vị cho bạn nhà, cho bạn nhiều hơn, thì cũng đồng nghĩa bạn phải cống hiến nhiều hơn. Xét cho cùng vẫn là trao đổi ngang giá. Có thể trong mắt một số người bản địa, những phúc lợi này chẳng đáng kể, thậm chí còn thấy vô thưởng vô phạt, nhưng với một người muốn an cư ở Kinh Bắc như cô thì đây thực sự là chính sách rất tốt.

“Em mới vào, chuyện phân nhà còn xa lắm. Trước mắt cố gắng lấy được hộ khẩu Kinh Bắc còn thực tế hơn.”

“Cũng không dễ đâu.” Hoàng Gia nhắc nhở, “Bao nhiêu người nhắm vào cái chỉ tiêu đó. Ngoài điều kiện cứng, ý kiến của lãnh đạo cũng rất quan trọng. Không có thành tích nổi bật, có khi lãnh đạo còn chẳng nhớ chị là ai.”

“Với lại… em…” Nghê Tĩnh nói nửa chừng rồi ngập ngừng, đổi cách hỏi, “Em không định gắn bó lâu dài ở đây chứ?”

“Đã vào rồi thì em muốn làm việc nghiêm túc, lâu dài ạ.” Ứng Hàn Chi đáp bằng giọng chắc chắn.

Đó là lời thật lòng. Không vì gì khác, chỉ riêng khoản tiền công tích lũy hàng tháng đóng đủ, chi phí sinh hoạt thấp, lương nhận về có thể tiết kiệm cũng đủ để cô quyết tâm ở lại làm lâu dài.

Nghĩ lại, Ứng Hàn Chi cảm thấy mình cũng có cái vía gì đó kỳ lạ. Sau khi tốt nghiệp, làm công ty nào là công ty đó lao đao, làm ngành nào là ngành đó sa sút… vận may đúng là chẳng giống ai. Bạn bè còn đùa cô là sao chổi doanh nghiệp, đèn báo tử của ngành nghề.

Sau một thời gian bươn chải, bị cuộc đời dạy dỗ không ít, cuối cùng cô cũng thi đỗ, bước chân vào hệ thống mà trước đây cô không quá khao khát.

Lần này chắc sẽ trụ được lâu hơn. Bởi Ứng Hàn Chi tin rằng đất nước này nhất định sẽ ngày càng tốt lên, tuyệt đối không thể bị vận xui của cô làm đến mức phá sản được.

Chỉ là, bờ này không còn là bờ kia nữa. Năm xưa vì thiếu chút điểm mà lỡ cơ hội vào Bộ Ngoại giao theo diện tuyển chọn, giờ đây sau hai năm đi làm, cô phải dốc hết sức mới giành được một vị trí hợp đồng trong đơn vị trực thuộc Bộ.

Nếu nói những người vào theo diện tuyển chọn là hàng hot đầy triển vọng, thì trong chuỗi phân cấp ngầm đầy khắt khe, dạng hợp đồng như cô chỉ thuộc tầng thấp nhất, là những người vô hình. Nghe hay thì gọi là nhân viên hỗ trợ ngoại giao, nói thẳng ra… chỉ là hợp đồng lao động tạm thời.

Mà ngay cả cơ hội không mấy hào nhoáng này cô cũng phải cạnh tranh với hàng trăm người mới giành được. Đúng nghĩa vượt qua muôn vàn thử thách, từng vòng sàng lọc đều không hề dễ dàng.

“Người ký hợp đồng thì lại càng khó có tương lai.” Nghê Tĩnh thở dài, “Còn chị thì lấy chồng, sinh con rồi, vướng bận nhiều, cũng chẳng muốn thay đổi nữa. Không thì… chắc cũng ra ngoài thử sức thêm.”

Ứng Hàn Chi không đáp. Cô không muốn chia sẻ những dự định và kế hoạch tương lai của mình với đồng nghiệp.