Chương 4

10

Quán cà phê mở cửa hai mươi bốn giờ nằm cuối con phố nhỏ, ánh đèn vàng mờ, bàn nhựa dính, tiếng nhạc lặng lẽ. Tôi ngồi ở góc trong cùng, đối diện một cô gái trẻ chừng hai mươi ba tuổi, tóc cắt ngắn, đeo kính tròn, hai tay nắm chặt tách cà phê đã nguội ngắt.

Giang Tụng ngồi bàn ngoài cùng, gần cửa, lưng quay về phía chúng tôi, đọc báo. Tôi biết anh đọc ngược tờ báo, vì tôi nhìn thấy tiêu đề lộn đầu xuống dưới. Anh đang căng tai nghe hơn là đọc.

"Chị Mặc Nhiên." Tần Tiểu An nói, giọng nhỏ như muỗi. "Em xin lỗi vì đã nhắn tin kiểu đó. Em sợ."

"Em cứ nói."

"Em làm ở Thiên Mạc được hai năm." Cô cúi đầu. "Em là người phụ trách mua vật tư cho xưởng B. Phía sau phòng tranh có một kho cũ, ông Từ cải tạo thành xưởng. Có sáu họa sĩ trong đó."

"Xưởng làm gì?"

"Sao chép." Cô ngẩng lên, mắt đỏ hoe. "Từ ba tháng trước, ông Từ lấy tranh của chị, ảnh chụp từ báo, từ mạng, bảo họ phục chế lại, dưới dạng phác thảo. Sau đó dùng trà, dùng lò nướng làm cho giấy ngả vàng, rồi ký tên Lâm Cảnh Sơ. Em là người mua giấy."

Tôi nín thở.

Cô rút từ túi ba tờ hóa đơn, trải trên bàn.

"Giấy Hàn Lâm, loại dày một trăm tám mươi gram, mua tại cửa hàng Mỹ Thuật Đông Phương. Ngày mua, tháng trước và tháng trước nữa. Trên mỗi ram giấy có dấu chìm bản quyền, mã năm sản xuất. Năm nay." Cô nuốt khan. "Nhưng ông Từ nói những bản này vẽ chín năm trước."

"Còn gì nữa?"

"Em có nhóm chat nội bộ của xưởng." Cô mở điện thoại, đưa cho tôi. "Em chụp màn hình trước khi bị xóa."

Tôi cầm điện thoại, đọc từng dòng.

[Từ Cảnh Hiên: Làm cũ tiếp. Mép giấy không được sạch, nhớ ngâm trà đậm hơn. Cái chữ ký Lâm, làm nghiêng như lần trước.]

[Họa sĩ A: Sếp ơi, nét chì của bản này giống bản gốc quá, người ta nhận ra thì sao?]

[Từ Cảnh Hiên: Không ai nhận ra. Người đã chếc thì không phản đối. Còn con bé Mặc Nhiên không có bằng chứng gì.]

Tay tôi lạnh buốt. Tôi nhìn cô gái nhỏ trước mặt, giọng nghẹn lại:

"Tại sao em nói với chị?"

"Vì ông Từ nợ lương em ba tháng." Cô cười méo xệch. "Và vì em đã đứng trước tranh của chị ở phòng triển lãm. Bức số bảy. Em đứng đó cả tiếng." Giọng cô vỡ ra. "Em thấy tranh đó là thật. Còn những thứ ở xưởng B thì không."

Tôi nắm lấy bàn tay lạnh ngắt của cô, nắm chặt.

"Còn một việc nữa." Cô nuốt khan. "Hôm qua em nghe ông Từ nói chuyện điện thoại với ai đó. Ông ấy nói, mười hai bức tranh của chị trong kho tầng hầm sẽ bị 'ẩm mốc' vào cuối tuần này. Có đường ống nước cũ phải sửa. Ông ấy đã báo công ty bảo hiểm." Cô nhìn tôi. "Em nghĩ ông ấy định phá chúng, chị ạ. Vừa nhận bảo hiểm, vừa xóa bằng chứng tranh gốc."

Tôi đứng bật dậy, ghế kêu kèn kẹt.

Giang Tụng đã đứng sau lưng tôi tự lúc nào. Anh nhìn Tiểu An, giọng trầm tĩnh:

"Cô Tần. Cô có đồng ý khai với cơ quan công an không?"

Cô gái run rẩy, nhưng gật đầu.

"Em đồng ý."

"Tôi sẽ có luật sư cho cô." Anh nhìn tôi, ánh mắt kiên định. "Và nhờ những bản hóa đơn này, ta có thể yêu cầu lệnh bảo toàn chứng cứ trước thứ Năm."

11

Thứ Năm, mười giờ sáng, phòng họp nhỏ tầng ba trụ sở Hiệp hội Mỹ thuật.

Căn phòng không rộng, bàn họp hình chữ nhật, trên tường treo một bức ký họa ngựa của một bậc thầy đã mất. Năm thành viên hội đồng giám định ngồi một bên, chủ tịch Cao Sơn ngồi giữa, bảy mươi bốn tuổi, tóc bạc phơ, đeo kính lão, đôi tay đầy nếp nhăn nhưng cầm kính lúp vững như đá. Phía đối diện, Từ Cảnh Hiên ngồi cạnh luật sư, vest bóng loáng, nụ cười chưa tắt.

Tôi ngồi bên này, ngay cạnh Giang Tụng. Trên bàn là bốn mươi ba bản phác thảo, đã sắp theo thứ tự thời gian, và tập nhật ký công trình đã đánh dấu.

"Phiên xác minh bắt đầu." Cao Sơn gõ nhẹ lên mặt bàn. "Mục đích: xác định quyền tác giả chuỗi tranh Người Trong Mưa. Bên Thiên Mạc trình bày trước."

Luật sư của Từ Cảnh Hiên đứng lên, giới thiệu dài dòng về di cảo của Lâm Cảnh Sơ, xuất xứ, niên đại, chữ ký. Những tờ phác thảo ngả vàng được đặt lên bàn. Cao Sơn cầm từng tờ, soi qua kính lúp, không nói gì.

"Mời bên họa sĩ Tiêu Nghi."

Tôi đứng lên. Hai chân hơi mềm.

"Thưa hội đồng. Tôi xin phép trình bày tập bản phác thảo vẽ từ sáu năm trước. Chúng không được thiết kế để triển lãm. Chúng là nhật ký cá nhân." Tôi cố giữ giọng bình tĩnh. "Mong hội đồng thông cảm vì tính riêng tư của nội dung."

Tôi đặt bốn mươi ba tờ lên bàn, từng tờ một. Chồng giấy trải dài trên mặt gỗ. Bờ vai. Bàn tay. Cổ áo. Đường quai hàm. Và rất nhiều lần, từ mọi góc độ, bóng lưng của cùng một người đàn ông đang đứng trong mưa.

Cao Sơn lật tờ đầu tiên, rồi tờ thứ hai. Ông đọc ghi chú ở góc: Vân Đỉnh, 14/6, mưa 5h45. Ông không hỏi gì. Ông tiếp tục lật. Mười tờ. Hai mươi tờ.

Tờ hai mươi bảy.

Ông dừng lại.

Căn phòng im phăng phắc. Tôi nín thở, tai nóng bừng. Ông cầm tờ giấy lên, nhìn rất lâu, rồi chậm rãi nhìn tôi, nhìn sang người đàn ông ngồi bên cạnh tôi, rồi nhìn xuống tờ giấy lần nữa.

"Họa sĩ Tiêu." Giọng ông trầm, khô khan. "Người mẫu của cô, nốt ruồi này... đang ngồi bên cạnh cô?"

Tôi chỉ muốn chui xuống gầm bàn.

Giang Tụng đứng dậy, cúi chào. Gương mặt anh không biến sắc, chỉ có vành tai là hơi đỏ.

"Thưa giáo sư Cao. Vâng, đó là tôi."

Một thành viên hội đồng ho sặc sụa. Một người khác nhìn lên trần nhà. Luật sư của Từ Cảnh Hiên nhếch môi, đứng dậy.

"Thưa hội đồng! Rõ ràng đây là tình cảm cá nhân! Những bản vẽ này có thể được ngụy tạo để biện hộ!"

"Ngụy tạo?" Giang Tụng quay sang ông ta, giọng không cao nhưng từng chữ như thép. "Tôi xin phép trình bày."

Anh mở tập nhật ký công trình, đẩy tới trước mặt Cao Sơn. "Tôi là kiến trúc sư trưởng công trình Vân Đỉnh. Đây là nhật ký thi công bản gốc, có chữ ký giám sát và ảnh chụp từng đợt đổ bê tông. Mỗi bản phác thảo của vợ tôi đều ghi ngày. Mời hội đồng đối chiếu bản số mười hai: ngày mười bốn tháng Sáu, tầng bốn, mưa từ năm giờ bốn mươi lăm."

Cao Sơn mở trang nhật ký. Ông đặt tờ phác thảo cạnh trang giấy.

"Bản vẽ giàn giáo thép hình chữ thập. Nhật ký ghi: lắp giàn giáo chữ thập tầng bốn, ngày mười ba tháng Sáu. Khớp."

"Bản số ba mươi mốt." Giang Tụng tiếp tục. "Ngày hai mươi hai tháng Tám. Tầng tám, cần cẩu tháp bị gió lớn, ngừng làm việc. Bản phác thảo có ghi gió lớn, cần cẩu quay hướng đông. Nhật ký ghi đúng thế."

Anh lần lượt đối chiếu ba, bốn, rồi mười bản. Mỗi lần, Cao Sơn khẽ gật đầu, ghi chép. Mặt luật sư của Từ Cảnh Hiên trắng dần.

"Thưa hội đồng." Cao Sơn đặt kính lúp xuống, quay sang nhóm giám định viên. "Chúng ta kiểm tra phần của bên Thiên Mạc."

Hai giám định viên mang đèn tia cực tím đến. Họ chiếu từng tờ phác thảo mang chữ ký Lâm Cảnh Sơ, soi ở mép giấy. Một người ngẩng lên.

"Thưa chủ tịch. Giấy này không phải giấy ngả vàng tự nhiên. Có vết trà và vết nhiệt không đều. Dấu chìm bản quyền ở góc dưới phải, loại Hàn Lâm một trăm tám mươi gram. Mã năm sản xuất: năm ngoái."

"Chữ ký?"

"Chữ ký Lâm Cảnh Sơ trong lưu trữ của hiệp hội luôn có nét sổ cuối của chữ Sơn cong ra ngoài." Giám định viên giơ lên. "Chữ ký trên những bản này thẳng. Không phải của ông ấy."

Từ Cảnh Hiên bật dậy. "Đây là âm mưu! Cô ta dựng chuyện! Các người..."

"Ông Từ." Giọng Cao Sơn không to, nhưng cả căn phòng chợt lặng. "Mời ông ngồi xuống."

12

Chưa kịp để Từ Cảnh Hiên ngồi, cánh cửa phòng họp mở ra.

Tần Tiểu An đứng ở ngưỡng cửa, tay nắm chặt tập hồ sơ, theo sau là hai cảnh sát mặc thường phục và một luật sư của cô. Cô run đến mức tôi tưởng cô sắp ngã, nhưng cô đã bước vào.

"Thưa hội đồng." Giọng cô vang lên, nhỏ nhưng rõ. "Tôi là Tần Tiểu An, nhân viên phòng tranh Thiên Mạc. Tôi xin làm chứng."

Từ Cảnh Hiên quay phắt lại, nụ cười ngạo mạn cuối cùng cũng vỡ vụn. Ông ta nhìn Tiểu An như nhìn một con chuột nhắt vừa cắn đứt dây thừng của mình.

"Cô nợ tôi hai năm cơm áo!"

"Ông nợ tôi ba tháng lương." Tiểu An đáp, giọng run mà không lùi. "Còn nợ chị Mặc Nhiên một lời xin lỗi."

"Cô..."

Cô trình bày. Hóa đơn giấy. Xưởng B. Sáu họa sĩ làm giả. Nhóm chat. Từng câu, từng chữ, không dừng, không khóc. Khi cô kết thúc, đại úy cảnh sát tiến lên một bước.

"Từ Cảnh Hiên. Anh bị nghi ngờ làm giả tác phẩm nghệ thuật, lừa đảo chiếm đoạt tài sản và hủy hoại tài sản. Chúng tôi có lệnh khám xét phòng tranh Thiên Mạc và kho tầng hầm. Mời anh đi cùng."

"Mười hai bức tranh!" Tôi bật dậy, giọng lạc đi. "Trong kho tầng hầm, ông ta..."

"Chúng tôi có đội đang trên đường." Đại úy nhìn tôi. "Nếu cô muốn đi cùng."

Chúng tôi đi.

Chiếc xe cảnh sát chạy trước, xe của Giang Tụng bám sát. Anh lái nhanh hơn bao giờ hết, tay nắm vô lăng chặt đến mức khớp ngón tay trắng bệch.

"Em đừng lo." Anh nói, mắt không rời đường. "Bọn họ sẽ đến kịp."

"Nếu không kịp thì sao?"

"Thì anh sẽ vẽ lại với em." Anh liếc sang, rất nhanh. "Anh làm người mẫu cho cả mười hai bức."

Tôi bật cười trong nước mắt.

Họ đến phòng tranh Thiên Mạc lúc mười một giờ rưỡi. Cảnh sát chạy vào đầu tiên. Chúng tôi theo sau, xuống hành lang tầng hầm, ẩm thấp và tối om. Cánh cửa kho bị khóa, hai cảnh sát phá khóa. Mùi nước, mùi ẩm xộc lên.

Đường ống nước cũ phía trên đã bị tháo khớp. Nước chảy rỉ rả xuống sàn, tạo một vũng lớn. Ở góc kho, mười hai chiếc khung gỗ bọc nilon dựng ngay dưới đường ống, chân khung đã ngập nước ba phân.

Tôi lao tới, tay run lên, xé lớp nilon.

Bức số một. Bức số hai. Mặt tranh còn khô. Chỉ có góc dưới một vài giọt nước đọng, chưa thấm.

"Đến kịp." Tiếng Giang Tụng bên cạnh khẽ run. "Em, đến kịp rồi."

Tôi ngồi bệt xuống sàn nước ẩm, ôm chặt khung tranh số bảy, bóng người quay lưng trong mưa, vào lòng.

Anh quỳ xuống, ôm lấy cả tôi lẫn bức tranh.

"Không sao rồi." Anh thì thầm. "Anh ở đây."

Chiều hôm đó, Hiệp hội Mỹ thuật ra thông báo chính thức. Chuỗi tranh Người Trong Mưa thuộc quyền tác giả của họa sĩ Mặc Nhiên, tên thật Tiêu Nghi. Những tờ phác thảo mang tên Lâm Cảnh Sơ bị xác định là hàng giả. Phòng tranh Thiên Mạc bị đình chỉ hoạt động. Từ Cảnh Hiên bị bắt giữ, cùng sáu họa sĩ trong xưởng B, trong đó bốn người sau đó được giảm nhẹ vì hợp tác điều tra.

Tối đó, tôi nhận được một cuộc gọi.

"Họa sĩ Tiêu." Giọng Cao Sơn, khàn và chậm. "Tuần sau, hiệp hội tổ chức triển lãm lại cho chuỗi tranh của cô, không phí, không hoa hồng. Tôi muốn trưng bày cả bốn mươi ba bản phác thảo."

Tôi suýt đánh rơi điện thoại. "Giáo sư... những bản đó..."

"Là nhật ký của một người đã nhìn rất kỹ." Ông ngừng một nhịp. "Nghệ thuật chân thật nhất là khi người vẽ không nghĩ có ai sẽ xem. Cô cứ cân nhắc."

Ông cúp máy.

Tôi quay sang nhìn chồng. Anh đang ngồi trên sofa, cởi cà vạt, nhìn tôi cười. Cái nụ cười của người biết trước tất cả.

"Em cân nhắc nhé?"

"Anh muốn bị treo ở triển lãm à?" Tôi trừng mắt.

"Anh đã quen làm mẫu." Anh dang tay. "Lại đây."