Chương 46: Giấy chứng tử

Sau khi kết thúc đợt huấn luyện quân sự trở về văn phòng, Ứng Hàn Chi đứng trước màn hình máy tính mà có chút hoảng hốt, suốt năm ngày liền không còn những đợt tập hợp khẩn cấp lúc rạng sáng, ngược lại khiến đồng hồ sinh học của cô rối loạn.

Cái lạnh hanh khô của Kinh Bắc bị hệ thống sưởi chặn lại bên ngoài, trong phòng làm việc chỉ cần mặc một chiếc áo len mỏng là đủ. Cô chợt nhớ đến mùa đông ẩm ướt nơi quê nhà, cha cô vẫn thường nói cái lạnh ấy là cái lạnh luồn vào tận kẽ xương.

Khi tiền lương vừa về tài khoản, cô chuyển cho Ứng Đại Dũng ba nghìn: “Ba, mua cái áo lông vũ mới đi, cái của ba rụng lông hết rồi. Buổi tối nhớ bật điều hòa khi ngủ, đừng tiếc tiền điện.”

“Ba tự có tiền!” Đầu dây bên kia là tiếng máy trộn ầm ĩ, giọng Ứng Đại Dũng vang như sấm, “Không phải con định mua nhà sao? Tết đến ba lại góp thêm cho con.”

“Mua nhà đâu thiếu mấy nghìn này. Công trường nặng nhọc quá, tuổi ba rồi cũng nên nghỉ ngơi đi.”

“Nghỉ cái gì? Năm sau còn theo ông chủ ra nước ngoài, nghe nói lương tăng gấp ba!”

Ứng Hàn Chi siết chặt điện thoại: “Đi nước nào vậy?”

“Chưa định, sang xuân rồi tính.”

Cô đang định hỏi tiếp thì điện thoại nội bộ reo lên. Giọng nói của Úc Sĩ Văn truyền đến: “Gọi Hoàng Gia, Nghê Tĩnh với Lục Nhất Minh trong văn phòng cô, cùng lên phòng tôi một chuyến.”

Ứng Hàn Chi còn chưa kịp hỏi có chuyện gì thì đầu dây bên kia đã cúp.

Cô nhìn đồng hồ, mới chín giờ sáng. Nghê Tĩnh vừa bước vào phòng đã đặt túi xuống, lúc này đang đun nước, Hoàng Gia thì còn chưa kịp mở máy tính.

“Chủ nhiệm Úc gọi chúng ta lên phòng của anh ấy một chuyến.” Ứng Hàn Chi truyền đạt chỉ thị xong liền cầm sổ bút chuẩn bị đi.

“Mới sáng sớm đã gọi, chắc chắn là chẳng có chuyện tốt lành gì.” Hoàng Gia thở dài, “Đợt huấn luyện này làm da em sạm đi mấy tông, chăm sóc kiểu gì cũng không hồi lại được. Tất cả đều nhờ công lao của anh ta.”

“Đi thôi đi thôi, ai bảo người ta là lãnh đạo. Binh đến thì chặn, nước đến thì ngăn vậy.” Nghê Tĩnh nói.

Tinh thần chiến sĩ ưu tú của Lục Nhất Minh vẫn chưa tan, nên thái độ làm việc rõ ràng là tích cực hơn hẳn Hoàng Gia và Nghê Tĩnh.

Trên bàn Úc Sĩ Văn trải sẵn một tập hồ sơ, thấy người đã đủ, anh lập tức vào thẳng vấn đề: “Có một vụ bảo hộ lãnh sự cần các cô các cậu theo dõi xử lý.”

Anh phát bản sao hồ sơ cho bốn người: “Đây là vụ việc do Đại sứ quán ta tại Nga chuyển về, có phần trong nước cần chúng ta phối hợp. Một cụ bà 78 tuổi ở Kinh Bắc, sống cô độc một mình, con trai sáu năm trước qua đời vì tai nạn xe ở Moscow, hiện cần bổ sung giấy chứng tử để xóa hộ khẩu.”

Hoàng Gia lật nhanh vài trang rồi hơi nhíu mày: “Chủ nhiệm, loại hồ sơ xác nhận này theo quy trình tiêu chuẩn chỉ cần chuyển sang phòng công chứng là được, có cần bốn người chúng tôi cùng theo dõi không?”

Nghê Tĩnh cũng phụ họa: “Đúng vậy, loại vụ việc này tốn thời gian công sức, cuối cùng chưa chắc đương sự đã hài lòng. Hơn nữa, nói về phối hợp… cũng đâu phải trách nhiệm của phòng mình? Bên Sở Ngoại vụ đâu? Không thể việc gì cũng đẩy sang Trung tâm Bảo hộ Lãnh sự chứ?”

Lục Nhất Minh lại nắm được điểm mấu chốt: “Bổ sung nghĩa là trước đây đã có giấy chứng tử, nhưng bị mất rồi?”

Ứng Hàn Chi chăm chú đọc hồ sơ, khẽ hỏi: “Hiện giờ cụ còn nguồn thu nhập nào không? Ở Kinh Bắc còn có người thân không? Và tại sao chuyện sáu năm trước bây giờ mới cần bổ sung? Giấy chứng tử này dùng để làm gì?”

Trong mắt Úc Sĩ Văn thoáng hiện vẻ tán thưởng, anh nhìn về phía Ứng Hàn Chi và Lục Nhất Minh: “Đó chính là trọng điểm tôi muốn nói. Cụ họ Sử, chồng mất sớm, con trai duy nhất cũng qua đời, hiện sống một mình, dựa vào khoản lương hưu ít ỏi. Cháu gái ở Mỹ, về cơ bản là không trông cậy được. Theo xác minh của Đại sứ quán tại Nga, con trai cụ đã chết trong tai nạn xe ở Moscow, lúc đó không có người thân tại hiện trường lo hậu sự nên đã ủy thác cho Hoa kiều địa phương xử lý, trong đó bao gồm việc làm giấy chứng tử. Nhưng lúc ấy phía Hoa kiều không tiến hành công chứng, mà trực tiếp gửi bản gốc về nước qua chuyển phát quốc tế cho người thân của cụ, rồi mới chuyển lại cho cụ.”

“Hiện nay cụ đã chạy qua chạy lại nhiều cơ quan nhưng đều không nhận được câu trả lời thỏa đáng, nên đã dùng hình thức khiếu nại, tâm trạng kích động, sức khỏe cũng rất không ổn định. Qua cuộc họp, chúng tôi thống nhất rằng chắc chắn là có nhu cầu cấp bách thì cụ mới yêu cầu bổ sung. Còn mục đích cụ thể, trong quá trình kết nối sẽ tìm hiểu thêm, khi cần chúng ta cũng có thể hỗ trợ thích hợp, coi như giúp cụ hoàn thành tâm nguyện.” Úc Sĩ Văn trực tiếp định hướng, “Tuy có chồng chéo với các phòng ban khác, nhưng vì cụ đã gọi vào đường dây nóng lãnh sự, tôi cho rằng đây là trách nhiệm không thể từ chối của chúng ta. Về điểm này, mọi người không cần tranh luận thêm.”

Anh nhìn bốn người: “Vụ này giao cho tổ các cô các cậu phụ trách. Lục Nhất Minh chủ trì, Ứng Hàn Chi hỗ trợ, Hoàng Gia và Nghê Tĩnh đóng vai trò hướng dẫn quy trình cho cụ, cố gắng hoàn tất vụ việc nhanh nhất với chất lượng tốt nhất.”

Trước mặt lãnh đạo, dù thế nào cũng phải nhận lời.

Nhưng vừa về đến văn phòng, có người lập tức đổi sắc mặt.

Hoàng Gia không cảm xúc mở máy tính, quăng sổ bút xuống bàn, nói thẳng: “Loại vụ này mà rơi vào đầu Trung tâm Bảo hộ Lãnh sự, đủ thấy Chủ nhiệm Úc vì muốn thăng tiến mà ôm việc đến mức nào. Anh ta chỉ cần mở miệng, còn chúng ta thì phải làm đến chết!”

Nghê Tĩnh lớn tuổi hơn, không bộc lộ cảm xúc ra mặt như Hoàng Gia, cô ta chỉ cười nói với Lục Nhất Minh và Ứng Hàn Chi: “Cần biểu mẫu hay số điện thoại gì cứ hỏi tôi. Việc này cứ làm theo quy trình chuẩn trước đã, gấp cũng không giải quyết được, cứ làm tốt phần việc của mình là được.”

“Nhưng Chủ nhiệm Úc nói cụ vẫn đang chờ ở phòng tiếp dân.” Ứng Hàn Chi không tán đồng với cách xử lý của hai người, trong lòng có chút không yên, muốn đi xem tình hình trước. Cô ngẩng lên nhìn Lục Nhất Minh, mong nhận được sự ủng hộ.

Dù sao cũng là đồng đội cách mạng vừa trải qua huấn luyện cùng nhau, độ ăn ý đã tăng lên không ít.

Lục Nhất Minh lập tức hiểu ý, với tư cách người phụ trách, anh lên tiếng ngay: “Chúng tôi đi nói chuyện với cụ trước, tìm hiểu thêm tình hình. Hai người ở lại hỏi xem cần những giấy tờ gì để bổ sung, liên quan đến những bộ phận nào, cùng thông tin liên hệ tương ứng, rồi sau đó chúng ta phân công phối hợp.”

“Được thôi.” Hoàng Gia đáp, giọng đầy mỉa mai.

Nghê Tĩnh lặng lẽ liếc mắt ra hiệu với Hoàng Gia.

Ứng Hàn Chi nhìn thấy nhưng không để tâm. Cô chỉ đơn giản muốn làm tốt chuyện này, không quan tâm người khác nghĩ gì.

Trong phòng tiếp dân…

Bà Sử ngồi nép mình nơi mép ghế dài, mái tóc hoa râm hơi rối, hai tay siết chặt chiếc túi vải đã giặt đến bạc màu. Thấy Ứng Hàn Chi và Lục Nhất Minh bước vào, bà vội vàng đứng dậy, trong ánh mắt thấp thoáng sự mong chờ dè dặt.

“Bà ơi, bà cứ ngồi xuống đi.” Ứng Hàn Chi bước nhanh tới đỡ lấy bà, khi chạm vào những ngón tay lạnh buốt ấy, trái tim cô khẽ thắt lại, “Chúng cháu là nhân viên của Trung tâm Bảo hộ Lãnh sự, đến giúp bà làm thủ tục giấy chứng tử cho con trai.”

Lục Nhất Minh rót một cốc nước nóng đưa qua.

Bà cụ ôm lấy chiếc cốc còn ấm, nước mắt bỗng rơi lã chã: “Con trai tôi… ra đi sáu năm rồi. Khi đó nó gặp tai nạn xe ở Moscow, tôi không có điều kiện sang đó, chỉ có thể nhờ bạn bè người Hoa bên ấy lo liệu hậu sự… Tôi vẫn không muốn xóa hộ khẩu, là vì tôi cứ muốn nghĩ nó vẫn còn sống… Nhưng… cháu gái nói cần tiền…”

Ứng Hàn Chi khẽ nắm lấy bàn tay run rẩy của bà, kiên nhẫn lắng nghe. Từ những lời kể đứt quãng, cô dần xâu chuỗi được toàn bộ câu chuyện. Năm đó, người Hoa giúp lo hậu sự quả thực đã gửi giấy chứng tử do phía Nga cấp về, nhưng vì chưa qua công chứng chứng nhận nên không thể sử dụng trong nước. Nay bà đã cao tuổi, lại nói rằng người thân chưa từng chuyển lại bản gốc tiếng Nga ấy cho mình, giờ muốn làm thủ tục xóa hộ khẩu cho con thì vướng mắc khắp nơi vì thiếu giấy tờ hợp pháp. Ngoài ra, việc giải quyết tiền bảo hiểm và xử lý tài sản cũng đều cần đến giấy chứng tử.

“Họ đều bảo giấy tờ của tôi không đủ…” Bà nghẹn ngào, “Tôi đến phòng công chứng, họ bảo tìm công an phường, đến công an phường lại bảo phải có xác nhận của đại sứ quán, phía đại sứ quán lại nói phải có chứng nhận của Bộ Ngoại giao. Tôi thật sự… không còn cách nào nữa rồi…”

“Bà ơi, bà cứ yên tâm, việc này chúng cháu sẽ phụ trách, nhất định sẽ cho bà một câu trả lời và kết quả rõ ràng.”

Lục Nhất Minh nghiêm túc ghi chép những thông tin then chốt, thỉnh thoảng ngẩng đầu lên, thấy Ứng Hàn Chi đang nhẹ nhàng an ủi bà cụ, ánh mắt dịu dàng mà kiên định. Ánh nắng buổi chiều rơi qua ô cửa sổ, phủ lên gương mặt nghiêng của cô một đường viền mềm mại. Bỗng nhiên anh cảm thấy, cô thật sự rất đẹp, không chỉ là vẻ đẹp bề ngoài, mà là kiểu đẹp như thể cả con người đều đang phát sáng.

Khi trở lại văn phòng, Hoàng Gia và Nghê Tĩnh đã sắp xếp xong một bản danh sách quy trình tiêu chuẩn.

“Này, đây là toàn bộ hồ sơ cần thiết để bổ sung giấy chứng tử.” Hoàng Gia đưa danh sách cho Lục Nhất Minh, “Cứ làm theo quy trình thôi. Còn có làm được hay không thì… tùy số phận. Hoặc nói cách khác, đến lúc làm xong, bà ấy còn chờ được hay không… cũng phải xem số phận.”

“Ý là sao?” Lục Nhất Minh nhìn chuỗi quy trình dài dằng dặc cùng những ghi chú chi chít, đầu óc quay cuồng.

Ứng Hàn Chi nhận lấy danh sách, vừa xem đã thấy vấn đề quả thực không hề đơn giản. Vì bản gốc của giấy chứng tử bằng tiếng Nga đã thất lạc, nên trước tiên phải xin cấp lại tại Nga, việc này cần nộp đơn bằng tiếng Nga cùng giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người xin và người đã mất, đồng thời phải làm công chứng và chứng nhận quan hệ thân thuộc. Sau khi có lại giấy chứng tử, muốn sử dụng trong nước thì còn phải hoàn tất bốn bước tại Nga: công chứng bản dịch, chứng nhận của Bộ Tư pháp Nga, chứng nhận lãnh sự của Bộ Ngoại giao Nga, và cuối cùng là chứng nhận của Đại sứ quán nước mình tại Nga.

Nếu bà cụ không thể tự đi làm thì phải ủy thác cho người khác, trong quá trình đó, phí dịch thuật, phí công chứng, phí chứng nhận và phí ủy quyền… đều là những khoản không hề nhỏ.

“Ý là tốn thời gian, tốn công sức, lại tốn tiền. Đợi đến khi đi xong hết quy trình, chưa chắc cụ bà tám mươi tuổi này còn ở trên đời.” Nghê Tĩnh nói thẳng, “Bước nào trong đó mà không mất ít nhất một tháng? Một tháng đã là nhanh lắm rồi, làm mất ba bốn tháng, thậm chí nửa năm cũng là chuyện bình thường.”

“Không có cách nào đơn giản hơn sao?” Ứng Hàn Chi cảm thấy quy trình như vậy, e rằng bà cụ khó lòng chấp nhận, “Nếu đã xác nhận người đó qua đời, phía khu dân cư hoặc cơ quan dân chính không thể cấp một giấy tờ có giá trị tương đương sao?”

“Đừng lúc nào cũng nghĩ đến chuyện đặc cách, mở cửa xanh. Không có quy tắc thì sao thành khuôn phép được.” Hoàng Gia liếc cô một cái, giọng đầy ẩn ý, “Nếu ai cũng làm vậy, còn nói gì đến quy tắc và trật tự? Còn cần Bộ Ngoại giao làm gì nữa? Không được là không được.”

Nghê Tĩnh cũng lên tiếng phụ họa: “Đúng thế, mọi quy trình đặt ra đều có cân nhắc và ý nghĩa thực tế. Nói đơn giản là cụ bà không có bản gốc, nếu muốn giúp thì chẳng qua là rút gọn quy trình, làm trực tiếp trong nước thôi. Hai người có thể đi hỏi Chủ nhiệm Úc xem anh ấy có đồng ý không.”

“Chuyện này mà không đồng ý à? Tìm chút quan hệ là xong, các cơ quan chào hỏi một câu chẳng phải đã giải quyết được rồi sao?” Lục Nhất Minh nhìn không vừa mắt thái độ của hai người, kéo Ứng Hàn Chi đứng dậy đi thẳng về phía phòng Úc Sĩ Văn.

Ứng Hàn Chi hơi chần chừ: “Hay là mình hỏi thêm vài nơi nữa?”

“Hỏi cái gì? Hỏi ai?” Lục Nhất Minh nói, “Bà cụ vẫn đang chờ câu trả lời của hai ta ở phòng tiếp dân. Giờ có khó khăn, không tìm lãnh đạo thì tìm ai? Cô trông chờ hai người kia làm việc à?”

“…Được thôi.”

Điều không ngờ là lần này Úc Sĩ Văn không đồng ý. Anh lâp tức và dứt khoát bác bỏ ý tưởng của họ, đồng thời chỉ ra hướng muốn trực tiếp bổ sung giấy chứng tử trong nước của hai người là hoàn toàn sai lầm.

“Quy trình không thể thay đổi. Nhưng trong quá trình đó, có thể dành sự quan tâm thích đáng, hỗ trợ trong phạm vi năng lực và quyền hạn để đẩy nhanh tiến độ, còn những thứ khác thì không được.” Úc Sĩ Văn giải thích, “Nếu mở tiền lệ này, sau này những trường hợp tử vong ở nước ngoài sẽ rất khó xác minh. Lỡ xảy ra chuyện người chết sống lại hoặc giả chết để trốn tránh, thì không ai gánh nổi trách nhiệm.”

Lời nói ấy khiến Ứng Hàn Chi và Lục Nhất Minh rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan.